EC[ON]OMY

Қазақстанның Фармацевтика Нарығы: 2024 Жылы Өзгерістер

2024 жылдың қаңтар-қазан айларында Қазақстанның фармацевтика нарығы тұрақты өсім көрсетіп, Орталық Азияның басты ойыншысы екенін дәлелдеді. Сауда көлемі 1 152,6 млрд теңгеге жетіп, жергілікті өндірістің дамуы, дәріханалар желісінің кеңеюі және мемлекеттік қолдау арқасында алға жылжыды. Дегенмен, жетістіктермен қатар, жаңа қиындықтар да пайда болып жатыр, оларды шешу үшін стратегиялық көзқарас қажет.

Қазақстанның фармацевтика нарығы екі негізгі сегментке бөлінеді: мемлекеттік сатып алулар және бөлшек сауда.

Мемлекеттік сегмент нарықтың 42%-ын құрайды. Бұл көрсеткіш аймақтағы ең жоғары деңгейде. Мемлекеттік сатып алу бағдарламалары халықтың әлеуметтік осал топтарына қажетті дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етуді көздейді.

Бөлшек сауда сегменті нарықтың 58%-ын құрайды. Бұл сегмент дәріханалар санының көбеюі мен халықтың төлем қабілетінің артуы арқасында өсуде. Дәрі-дәрмектерге қолжетімділік артып, ассортимент кеңейіп келеді.

Ресейде мемлекеттік сатып алулар шамамен 39%-ды құрайды, бұл нарықтың тұрақтылығын қамтамасыз етеді, бірақ халықаралық өндірушілерге тәуелділікті арттырады.

2024 жылдың қаңтар-қазан айларында Қазақстанда фармацевтикалық өнімдердің орташа бағасы 16%-ға өсті.

Бұл валюта бағамдарының ауытқуы және импорттық өнімдердің қымбаттауымен байланысты. Табиғи өлшемде (қаптама саны бойынша) сату көлемі 5%-ға артты, бұл дәрі-дәрмекке сұраныстың тұрақты екенін көрсетеді.

Ресейде бағалар 16%-ға өсті, бірақ қаптама бойынша сатылым көлемі тұрақты болып қалды.

Қазақстанның нарығында жергілікті және халықаралық ойыншылар белсенді жұмыс істейді. Ірі көшбасшылар мыналар:

• SANTO – нарықтың 4,97%-ын иеленген.

• Sanofi – 4,94%.

• STADA – 4,16%.

• Haleon, 43%-ға өсім көрсеткен.

• NOBEL-AFF – 4,17%, өндірісті жергіліктендіру арқасында өз позициясын нығайтуда.

Жергілікті өндірушілер нарықтың 17%-ын иеленген, бұл олардың бәсекеге қабілеттілігін айғақтайды.

Ресейде жергілікті өндірушілердің үлесі 35-36%-ды құрайды, бірақ олар халықаралық брендтермен бәсекелестікте шектелген.

Қазақстан нарығының құрылымы теңгерімді болып қала береді:

• Рецептпен сатылатын дәрілер (Rx) нарықтың 60-70%-ын құрайды. Бұл дәрілер созылмалы және күрделі ауруларды емдеуде сұранысқа ие.

• Рецептсіз сатылатын дәрілер (OTC) қалған бөлігін құрайды. Олар қолжетімділігі мен кең ассортиментінің арқасында танымал.

Тұрақты өсімге қарамастан, Қазақстанның фармацевтика нарығы келесі қиындықтарға тап болуы мүмкін:

1. Халықаралық бәсекелестіктің күшеюі. Ірі брендтер маркетингтік стратегияларын дамытып, нарықта өз позицияларын нығайтуда. Жергілікті өндірушілерге жаңа технологияларға инвестиция салу және ассортиментті кеңейту қажет.

2. Импорттық дәрі-дәрмек бағасының өсуі. Валюта бағамының ауытқуы дәрілердің бағасына әсер етіп, олардың халыққа қолжетімділігін төмендетуі мүмкін.

3. Жергілікті өндірушілердің шектеулі ассортименті. Инновациялық дәрілер өндірісі үшін көп қаржы қажет, бұл барлық компанияларға қолжетімді емес.

4. Білікті кадрлардың жетіспеушілігі. Халықаралық стандарттарға сәйкес жұмыс істей алатын мамандар дайындау қажет.

5. Контрабандалық өнімдер қаупі. Сапасыз және заңсыз әкелінген дәрілер нарыққа қауіп төндіруде.

Бұл қиындықтарды жеңу үшін нарық келесі бағыттарға назар аударуы керек:

• Жергілікті өндірісті нығайту және рецептпен сатылатын дәрілерге басымдық беру.

• Өнім ассортиментін кеңейту арқылы бәсекеге қабілеттілікті арттыру.

• Білікті кадрлар даярлауға білім беру мекемелерімен серіктестік орнату.

• Контрафактілік өнімдерді бақылауды күшейту және сапаны арттыру.

• Жергілікті дәрілерді экспорттауды қолдау арқылы халықаралық деңгейде позицияны нығайту.

Қазақстанның фармацевтика нарығы үлкен мүмкіндіктерге ие. Бірақ жаңа сын-қатерлерді еңсеру үшін барлық қатысушылардың үйлесімді жұмысы қажет.

Мәліметтер IQVIA Eurasia (2024 жылдың қаңтар-қазан айлары) есебіне негізделген.

 

Гүлдария Манақпаева, «ФармМедИндустрия Казахстана» қауымдастығының атқарушы директоры

Scroll to Top