Американдық бизнес ұзақ уақыттан бері реттеу талаптарының қысымын сезініп келеді, бұл қысым ерекше орта кәсіпорындар секторында байқалады.
Калифорния Университеті, Беркли және Оңтүстік Калифорния Университетінің ғалымдарының жаңа зерттеуі әртүрлі компанияларға реттеулердің қалай әсер ететіні туралы бірегей көзқарасты ұсынады.
Шығындарды бағалаудың жаңашыл әдісі
Франческо Требби, Миао Бен Чжанг және Майкл Симкович Профессорлары реттеу талаптарына байланысты жұмыс шығындарына назар аударатын әдістемені әзірледі, олар АҚШ Еңбек статистикасы бюросының деректерін пайдаланады. Олардың қорытындылары көрсеткендей, реттеулерге байланысты шығындардың 93% — жұмыс шығындары болып табылады, және орта компаниялар шағын және ірі компаниялармен салыстырғанда шығындарды 40% көп көтереді. Зерттеуде орта кәсіпорындар жылына 239 миллиард доллар жұмыс шығындарына және тағы 50 миллиард доллар капиталдық және басқа да шығындарға жұмсайтыны анықталды.
Реттеу шығындарының тепе-теңдігінің болмауы
Орта кәсіпорындар «реттеу тұзағына» тап болады, мұнда шағыннан орта мөлшерге өту шығындардың күрт өсуімен байланысты. Бұл құбылыс бірнеше факторлармен түсіндіріледі:
- Сақтауға байланысты тұрақты шығындар үлкен компанияларда шығындарды көптеген қызметкерлер арасында оңай таратуға болады.
- Иерархиялық реттеу схемалары орта және ірі компанияларға шағын компанияларға қарағанда қатаң талаптар қояды.
- Реттеуді таңдаулы қолдану, мұнда орта кәсіпорындар реттеушілерден қатаң бақылауға ұшырауы мүмкін.
Реттеу саясатын қайта қарау және Қазақстан үшін маңыздылығы
Қазақстан орта бизнес үлесін дамытуға басымдық бергеніне байланысты ерекше көзқарас қажет. Америкалық тәжірибеден көрініп тұрғандай, орта компанияларға реттеу шығындарын көтеру қиынырақ болады. Осы контексте, америкалық ғалымдардың талдауы мен әдістемелері қазақстандық тәжірибе үшін өте маңызды болуы мүмкін.
Қазақстан үшін қорытындылар
Реттеу саясатын реформалау арқылы бюрократиялық жүктемені азайту орта бизнесті дамытуға және Қазақстандағы бизнес климатты жақсартуға үлкен ықпал етуі мүмкін. Зерттеу әдістемелерін қазақстандық реттеу тәжірибесіне бейімдеу барлық бизнес сегменттерін дамытуға ықпал ететін теңгерімді және инновациялық экономикалық саясатты қалыптастыруға көмектеседі.
Дайындаған: Ален Серіков
Economy.kz порталының сарапшысы
