2023 жылдың 6 маусымында Қазақстан үкіметі шығармашылық индустриялар саласындағы экономикалық қызметтің негізгі бағыттарын бекітті. Тізімде 12 маңызды категория бар: зергерлік іс, кино және анимация, кітапханалар мен музейлер, мәдени және демалыс мекемелері, мәдени мұра, музыка, сәулет және сән, телевизиялық бағдарламалар, фотография, халық қолөнері, IT және ойын әзірлеу.
Бұл – жалпы креативті/шығармашылық экономиканың 43 саласы, олардың мақсаты – Қазақстанның креативті экономикасын дамыту. Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, мұндай салалар экономикалық өсудің негізгі қозғаушы күшіне айналуда. Қазақстан үшін бұл талантты адамдарды қолдап қана қоймай, олардың қабілеттерін монетизациялауға мүмкіндік береді. Нәтижесінде, бұл креативті экономиканың құнын арттырып, инновациялар мен жаңа идеяларды қолдауға бағытталған.
Алайда қолданыстағы тізім, менің ойымша, креативті өнімнің барлық өмірлік циклын толық қамтымайды. Бұл дегеніміз, креативті өнімдерден пайда табуға және монетизацияға қажетті маңызды ОКЭД атаулары тізімге енгізілмеген. Бұл ұмыт қалған элементтер өнім жасаушылар үшін ғана емес, сондай-ақ осындай қызмет түрлерінен салық түсімдері арқылы табыс ала алатын мемлекет үшін де маңызды. Креативті өнімдерді шығаруға тікелей қатысатын ОКЭД-тен бөлек, бұл салада қажетті материалдарды шығару және креативті индустриялар үшін қызмет көрсету сияқты көмекші бағыттар да бар. Сондай-ақ, креативті тауарлар мен қызметтерді өндіру, сақтау және тарату үшін қолданылатын өзге де қызметтер мен өнімдер бар. Бұл салаларды шартты түрде креативті индустриямен тығыз байланыстағы және өзге салаларды да қызметтермен қамтамасыз ететін деп екіге бөлуге болады.

Әлемдік тәжірибеде шығармашылық өнімнің толық өмірлік циклына өнімді құру, өндіру, тарату және тұтыну кіреді.
Креативті кәсіпкерлік – бұл өнім тұтынушыға жеткенге дейінгі барлық кезеңдерді қамтитын кешенді процесс. Музыка саласын мысалға ала отырып, әр кезеңнің белгілі бір ОКЭД-ке байланысты екенін және осы ОКЭД-тердің соңғы өнімді құруға бірігіп жұмыс жасайтынын көруге болады. Креативті индустриялардың экономикалық әлеуетін толық ашу үшін тізімді қайта қарау, тізбектегі барлық элементтерді қосу және бүкіл жүйені қамтитын ОКЭД-ті енгізу қажет. Мұндай жаңарту креативті индустрияға қатысты салаларды негізгі және көмекші деп бөлуді көздейді.
Тағы бір маңызды мәселе – аймақтық креативті экономиканы дамыту.
Қазіргі уақытта Қазақстанда көбінесе қолөнер және бейнелеу өнері секілді жекелеген салаларға қолдау көрсетіледі. Мұндай шектеулер стратегиялық қолдаудың болмауына алып келеді және теңгерімсіздік тудырады. «Мықтыны күшейту» қағидасын негізге ала отырып, аймақтық креативті индустрияларды дамыту стратегиясын құру қажет. Аймақтық қолдау тек креативті экономикаға арналған регламенттер мен индекстер әзірлеу ғана емес, сонымен бірге креативті капитал индексін енгізу арқылы жүзеге асуы тиіс.
Әр аймақтың өзіндік ерекшеліктері бар, сондықтан креативті экономиканы дамыту үшін оның географиялық орналасуы, инфрақұрылымы, кадрлық әлеуеті, мәдени дәстүрлері мен экономикалық мүмкіндіктерін ескеру қажет. Бұл мақсатқа жету үшін шетелдік тәжірибені зерттеп, жоспарлау әдістерін, тиісті бағдарламалар мен стратегияларды дайындау және іске асыруды ескеру қажет. Сондай-ақ мүдделі тараптардың белсенді қатысуы маңызды. Мұндай тәсіл әр аймаққа арналған бірегей даму жолдарын жасап, жергілікті жағдайлар мен қажеттіліктерге сәйкес креативті индустриялардың әлеуетін іске асыруға мүмкіндік береді.
Креативті капитал индексі – креативті экономиканы бағалау және ынталандырудағы маңызды қадам.
Қолданыстағы физикалық көлем индексі үлгісінде бұл құрал әр аймақтағы жағдайды объективті бағалауға және даму мүмкіндіктерін анықтауға мүмкіндік береді. Индекс өңірлердің ағымдағы және болашақ мүмкіндіктерін жеке инвесторлар мен мемлекеттік сектор үшін түсінікті етеді. Ол сондай-ақ өсуге серпін беріп, ең перспективалы секторларды дамытуға арналған саясат пен бастамаларды қолдайды. Бұдан бөлек, ол инвесторларға ұзақ мерзімді жоспарлау мен даму үшін қажетті деректерді ұсынып, өңірлердің тартымдылығын арттырады.
Осылайша, креативті/шығармашылық индустрияларды жіктеуді қайта қарап, креативті өнімнің барлық өмірлік циклын қамтитын ОКЭД-ті енгізу Қазақстандағы креативті индустриялардың жүйелі дамуына жол ашады. Бұл өңірлердің инвестициялық тартымдылығын және экономикалық тиімділігін арттырады. Аймақтық даму стратегиялары жергілікті ерекшеліктер мен креативті ресурстарды барынша пайдалану үшін маңызды рөл атқарады. Индекс сонымен қатар креативті индустриялардың даму деңгейіне қарай өңірлерді рейтингтеуге мүмкіндік береді, бұл олардың әрі қарай өсуі мен болашақ мақсаттарын анықтау үшін қуатты ынталандырушы факторға айналады.


