2026 жылдың алғашқы төрт айында Қазақстан халқы 63,2 мың адамға көбейіп, 20,56 миллион адамға жетті. Бірақ бұл көрсеткіштің артында әлдеқайда маңызды үрдіс тұр. Ел халқы экономикалық белсенділік жоғары шоғырланған бірнеше ірі орталыққа барған сайын көбірек топтасып жатыр.
Жалпы өсімнің басым бөлігін Астана, Алматы, Шымкент және Алматы облысы қамтамасыз етті. Осы төрт өңірдің өзінде халық саны 68,8 мың адамға артты. Бұл тіпті елдегі жалпы өсімнен де жоғары көрсеткіш. Ал осы уақытта бірден он өңірде халық саны қысқарды.
Ең үлкен төмендеу Түркістан облысында (-2,4 мың адам), Абай облысында (-1,8 мың), Жетісу облысында (-1,7 мың), Жамбыл облысында (-1,6 мың) және Шығыс Қазақстан облысында (-1,6 мың) тіркелді.
Ең қызығы, көптеген өңірлердегі халық санының азаюы табиғи өсімнің төмендігінен емес.
Мысалы, Түркістан облысында ел бойынша ең жоғары табиғи өсім байқалды — 10,8 мың адам. Алайда көші-қон сальдосы минус 13,2 мың адам болып, жоғары туу көрсеткішінің әсерін толықтай жоққа шығарды. Ұқсас жағдай басқа да бірқатар өңірде байқалады.
Бұл қазіргі демографияның маңызды ерекшелігін көрсетеді. Бүгінде өңір тағдырын туу деңгейінен гөрі көші-қон бағыттары көбірек айқындай бастады.
Бұл тұрғыда Астананың көрсеткіші ерекше назар аударады. Қаңтар-сәуір аралығында елорда халқы 29,6 мың адамға көбейді. Бұл Қазақстандағы жалпы халық өсімінің шамамен жартысына тең.
Өсімнің негізгі көзі — көші-қон. Астанадағы жалпы өсімнің 22,9 мың адамы сырттан келген тұрғындардың есебінен қалыптасты.
Салыстыру үшін айтсақ, осы кезеңде Алматының көші-қон өсімі 8,4 мың адамды, Алматы облысында 7,8 мың адамды, ал Шымкентте 4,8 мың адамды құрады.
Өсу қарқыны да айтарлықтай ерекшеленеді. Төрт айдың ішінде Астана халқы 1,8%-ға ұлғайды. Бұл елдегі ең жоғары көрсеткіш.
Шымкентте халық саны 0,89%-ға, Алматы облысында 0,83%-ға, ал Алматыда 0,61%-ға өсті.
Бұл деректер Қазақстанның демографиялық дамудың жаңа кезеңіне біртіндеп қадам басып жатқанын көрсетеді. Экономикалық белсенділік, инвестициялар, жұмыс орындары және халық саны ірі агломерациялар төңірегіне барған сайын көбірек шоғырлануда.
Сондықтан халық статистикасы бүгінде елдің болашақ экономикалық өсім нүктелері қай жерде қалыптасып жатқанын көрсететін ең дәл индикаторлардың біріне айналып келеді.
Көші-қон картасы барған сайын экономикалық мүмкіндіктер картасына ұқсай түсуде. Егер бұл үрдіс сақталса, алдағы жылдары Қазақстанның еңбек нарығының, тұтыну құрылымының, инвестициялық ағындарының және экономикалық өсімінің бағытын дәл осы ірі агломерациялар айқындайтын болады.
Бұл мақала жасанды интеллект көмегімен аударылды.
Tengenomika Telegram-арнасы
