2026 жылдың мамырында жылдық инфляция 10,4%-ға дейін баяулады. Сәуірде бұл көрсеткіш 10,6% болса, 2025 жылдың мамырында 11,3% деңгейінде болған.
Айлық инфляция да төмендеп, 0,7%-ды құрады. Сәуірде 0,8%, ал өткен жылдың мамырында 0,9% болған еді.
▫️Азық-түлік тауарлары: жылдық өсім — 10,7%, айлық өсім — 0,4% (сәуірде тиісінше 11,3% және 0,7%);
▫️Азық-түлікке жатпайтын тауарлар: 11,7% және 0,6% (сәуірде 11,7% және 0,9%);
▫️Ақылы қызметтер: 8,7% және 1,1% (сәуірде 8,9% және 0,9%).
Неліктен мамыр айының деректері маңызды?
Мамырдағы көрсеткіштер сәуірмен салыстырғанда әлдеқайда қолайлы көрініс қалыптастырды. Айлық инфляция бәсеңдеп, жылдық инфляция төмендеуін жалғастырды.
Сәуірдегі инфляциялық жеделдеуден кейін нарыққа дәл осындай сигнал жетіспеген еді. Бұл дезинфляцияның тек базалық әсермен немесе тарифтік өзгерістермен ғана байланысты емес екенін, баға өсімінің ағымдағы қарқынында да баяулау белгілері пайда бола бастағанын көрсетеді.
Инфляцияның баяулауына не әсер етті?
Мамырдағы негізгі фактор азық-түлік бағасының өсім қарқынының төмендеуі болды. Бұл сегменттегі айлық өсім 0,4%-ға дейін баяулап, жалпы инфляцияға түсетін қысымды азайтты.
Сонымен бірге азық-түлікке жатпайтын тауарлар бағасының өсімі әлі де жоғары деңгейде қалып отыр. Мамырда бұл топ бойынша баға 0,6%-ға өсті. Демек инфляциялық қысым толық жойылған жоқ. Оның негізгі себептері — жанар-жағармай бағасы мен өндірістік шығындардың өсуі.
Қызмет көрсету секторында да белгілі бір тәуекелдер сақталып отыр. Жылдық өсім салыстырмалы түрде төмен болғанымен, айлық өсім 1,1%-ды құрады. Бұл қызметтер арқылы инфляциялық қысымның экономикаға таралу ықтималдығы әлі де жоғары екенін білдіреді.
Болжам қаншалықты дәл шықты?
Тәуелсіз Ұлттық экономикалық зерттеулер бюросы мамыр айындағы инфляцияны 10,6% деңгейінде болжайтын.
Нақты көрсеткіш 10,4% болды. Ауытқу — 0,2 пайыздық тармақ.
Айырмашылық негізінен азық-түлік сегментінде байқалды:
▫️Азық-түлік: болжам 11,0%, нақтысы 10,7%;
▫️Азық-түлікке жатпайтын тауарлар: 11,8% қарсы 11,7%;
▫️Қызметтер: 8,4% қарсы 8,7%.
Мамырдағы азық-түлік инфляциясының бәсеңдеуі көбіне маусымдық факторлармен байланысты көрінеді. Нарыққа жаңа фермерлік өнімдердің шығуы ұсынысты арттырды. Бұған қоса, теңгенің нығаюы импорттық құрамдас бөліктің және логистиканың арзандауы арқылы қосымша қолдау көрсетті. Соның нәтижесінде баға өсімі күтілгеннен төмен қалыптасты.
Өңірлік көрініс
Жылдық инфляция ең жоғары деңгейде тіркелген өңірлер:
1️⃣ Солтүстік Қазақстан облысы — 13,3%;
2️⃣ Ұлытау облысы — 13,3%;
3️⃣ Ақмола облысы — 12,6%;
4️⃣ Атырау облысы — 11,8%;
5️⃣ Түркістан облысы — 10,6%.
Ең төмен инфляция мына өңірлерде байқалды:
▫️Алматы қаласы — 9,0%;
▫️Астана қаласы — 9,4%;
▫️Қарағанды облысы — 9,4%;
▫️Шымкент қаласы — 9,7%;
▫️Батыс Қазақстан облысы — 9,8%.
Базалық мөлшерлеме бойынша не күтуге болады?
Инфляцияның қазіргі траекториясы реттеушіге алдағы 2026 жылғы 5 маусымдағы шешім барысында базалық мөлшерлемені 25-50 базистік тармаққа төмендету мүмкіндігін талқылауға негіз береді. Себебі жылдық инфляция тұрақты түрде төмендеп келеді, ал айлық көрсеткіш те баяулады.
Алайда асығыс шешім қабылдауға себеп жоқ. Сәуірде айлық инфляция қайтадан 0,8%-ға дейін жеделдеген болатын. Бұған қоса, жанар-жағармай бағасының өсуі мен мораторий аяқталғаннан кейінгі шығындардың артуы азық-түлікке жатпайтын тауарлар сегментіндегі қысымды сақтап отыр.
Тағы бір маңызды тәуекел бар. Мұнай бағасының төмендеуі және АҚШ доллары индексінің күшеюі ұлттық валютаға қысым түсіріп, теңгенің әлсіреу ықтималдығын арттыруда. Бұл өз кезегінде инфляцияның жаңа толқынын қалыптастыруы мүмкін.
Сондықтан алдағы айлардың басты сұрағы — айлық инфляция 0,6-0,7% дәлізінде тұрақтай ма, әлде қызмет көрсету секторы мен жанар-жағармай бағасы қайтадан баға өсімін жеделдете ме?
Жылдық инфляцияның төмендеуі жоғары базалық мөлшерлеменің өз міндетін атқарып жатқанын көрсетеді. Яғни сұраныстың салқындауы мен инфляциялық күтулердің тұрақтануы баға өсімін біртіндеп яулатып келеді.
Бұл мақала жасанды интеллект көмегімен аударылды.
Tengenomika Telegram-арнасы
