EC[ON]OMY

Мемлекеттік қызметтердің бизнес ортадағы рөлі

Мемлекеттік қызметтер жеке сектордың тұрақты дамуына және бәсекеге қабілеттілігін арттыруға негіз болып табылады.

«Business Ready 2024» есебінде осы аспектілердің сапасы, олардың жеке секторға әсері және елдердің алдында тұрған негізгі мәселелерге ерекше назар аударылған. Мемлекеттік қызметтердің экономикаға қалай әсер ететінін және осы есептен қандай қорытындылар шығаруға болатынын толығырақ қарастырайық.

«Мемлекеттік қызметтер» атты екінші тірек орташа 41,48 баллмен барлық үш тіректің ішіндегі ең әлсізі болып табылады. Бұған «Реттеуші орта» және «Операциялық тиімділік» кіреді. Бұл көрсеткіш қарастырылған экономикалар арасында ұсынылатын қызметтердің деңгейіндегі елеулі айырмашылықтарды көрсетеді. Осы тірек бойынша көшбасшы Эстония 73,31 балл жинап, соңғы орынға 18,35 балл алған Орталық Африка Республикасы орналасқан. Мұндай үлкен айырмашылық мемлекеттік институттардың қаншалықты тиімді жұмыс істейтіндігіне және елдің табыс деңгейіне тәуелді еместігін көрсетеді.

Есепте қарастырылған маңызды аспектілердің бірі – мемлекеттік қызметтердің цифрландырылу деңгейі.

Бұл көрсеткіш өте маңызды, себебі онлайн қызметтердің қолжетімділігі мен тиімділігі талаптардың орындалуын және бизнестің мемлекеттік органдармен өзара әрекетін айтарлықтай жеңілдетеді. Зерттелген елдердің 92%-ында кәсіпкерлерге декларация тапсыру және салық төлеу үшін онлайн порталы бар. Алайда, тек 4% елдерде үш электронды құрал – чаттар, форумдар және оқыту материалдары бар. Бұл цифрлар базалық цифрлық инфрақұрылым болғанның өзінде кешенді шешімдердің қолжетімділігі әлі де мәселе екенін көрсетеді.

Табысты цифрландырудың үлгісі ретінде Сингапурды айтуға болады. Онда онлайн қызметтер бизнес пен мемлекеттік құрылымдар арасындағы өзара іс-қимылдың ажырамас бөлігіне айналған. Бұл уақыт шығындарын азайтуға және нормативтік талаптарды сақтауды жеңілдетуге мүмкіндік береді.

Бизнес үшін негізгі кедергілердің бірі – мемлекеттік қызметтердің қолжетімділігі.

Кейбір елдерде жаңа компанияны тіркеу процесі үш күннен 80 күнге дейін созылуы мүмкін. Сонымен қатар, құрылысқа рұқсат алу мерзімі 120 күнге дейін ұлғаюы мүмкін. Ал экологиялық рұқсаттарды алу кейде екі жылдан астам уақытты қажет етеді. Бұл бизнестің қосымша шығындарын тудырады және жаңа жобаларды дамытуды едәуір баяулатады.

Бұл деректер мемлекеттік қызметтер тиімді болмаған жағдайда бизнеске әкімшілік кедергілер мен негізсіз кідірістерге тап болатынын айқын көрсетеді. Бұл әсіресе инфрақұрылымы әлі толық дамымаған елдерде өзекті.

Мемлекеттік қызметтердің тиімділігі әртүрлі мемлекеттік мекемелер арасындағы өзара әрекеттестіктің деңгейімен де анықталады.

Осы тірек бойынша жоғары нәтижелерге қол жеткізген елдерде мәлімет алмасу жүйелері енгізілген, бұл бюрократиялық рәсімдерді айтарлықтай қысқартады және ашықтықты арттырады. Мысалы, осы критерий бойынша көшбасшы деп танылған Эстонияда мемлекеттік органдар арасында нақты уақыт режимінде деректер алмасуды қамтамасыз ететін цифрлық шешімдер енгізілген. Бұл кәсіпкерлерге құжаттарды жинау және тапсыруға аз уақыт жұмсауға мүмкіндік береді, өйткені мемлекеттік құрылымдар қажетті ақпаратқа қол жеткізе алады.

Мемлекеттік қызметтер жеткіліксіз болған жағдайда бұл тек бизнеске ғана емес, бүкіл экономикаға әсер етеді.

Қызмет көрсету сапасында қиындықтары бар елдерде жеке сектордың өсуі жиі баяулайды. Мысалы, электр қуатының үзілістері жиі орын алатын елдерде кәсіпорындар айына төрт жұмыс күнін жоғалтуы мүмкін. Бұл өнімділікті төмендетеді және шығындарды арттырады, сайып келгенде, экономиканың бәсекеге қабілеттілігіне әсер етеді.

Әртүрлі табыс деңгейі бар елдердің нәтижелерін салыстыру табыс деңгейі жоғары болудың әрдайым мемлекеттік қызметтер көрсеткіштерімен сәйкес келмейтінін көрсетеді.

Бұл тірек бойынша көш бастап тұрған елдер арасында тек жоғары табысты экономикалар ғана емес. Мемлекеттік басқаруда инновациялық әдістер мен процестердің цифрландырылуын енгізгені үшін Колумбия мен Руанда да көшбасшылар қатарында. Бұл табыстың деңгейіне тәуелсіз табысқа жету мүмкіндігін және кешенді тәсіл мен тиімді жоспарлауды талап ететінін дәлелдейді.

Есепте реттеуші орта мен мемлекеттік қызметтердің деңгейі арасындағы үлкен айырмашылықтың бар екені атап өтілген. Бұл «мемлекеттік қызметтердегі айырмашылық» көптеген экономикалардың ережелерді жасауға қарағанда оларды қолдауда жақсы жұмыс істемейтінін көрсетеді. Нәтижесінде, компаниялар өз бизнес-процестерін жүзеге асыру кезінде қиындықтарға тап болады.

Мемлекеттік қызметтердің сапасын жақсартудағы басты кедергілердің бірі – мемлекеттік құрылымдар арасындағы үйлестірудің жетіспеушілігі.

Жоғары цифрландыру деңгейі бар елдерде де ведомстволар арасындағы өзара әрекеттестік мәселелері жиі кездеседі, бұл рәсімдердің қайталануына және уақыт шығындарының ұлғаюына әкеледі. Бұл мәселелерді шешу жаңа тәсілдерді енгізуді және қолданыстағы басқару әдістерін қайта қарауды қажет етеді.

Мемлекеттік қызметтердің жоғары деңгейіне қол жеткізу үшін елдер келесі шараларға назар аударуы қажет:

• Цифрлық технологияларды белсенді дамыту және енгізу.

• Қызметкерлерді оқыту және мекемелер арасындағы үйлестіруді жақсарту.

• Деректер алмасу жүйелерін құру және ашықтықты арттыру.

Бұл шаралар қызметтердің сапасын жақсартуға және экономиканың тұрақты өсуіне жағдай жасауға мүмкіндік береді.

«Business Ready 2024» есебінің деректерін талдау мемлекеттік қызметтердің тұрақты және тиімді бизнесті қамтамасыз етудегі маңызды рөлін көрсетеді. Бұл қызметтерді жақсарту цифрландыруды, оқытуды және ведомствоаралық өзара әрекеттестікті қамтитын кешенді тәсілді талап етеді. Бұл елдердің өз позицияларын жақсартуға және жеке сектордың дамуы мен азаматтардың өмір сүру деңгейін арттыруға қажетті тұрақты негіз жасауға мүмкіндік береді.

Scroll to Top