Креативті индустрия соңғы жылдары айтарлықтай өзгерістерге ұшырап жатыр. Қызметтердің бағасы өсуде, клиенттердің талаптары күрделенуде, ал бәсекелестік күшеюде. 2024 жылы Ресей нарығы креативті қызметтердің бағасының өсуімен ерекшеленді. Бұл өзгеріс агенттіктер мен клиенттер үшін үлкен сынақ болды. Қазақстан үшін бұл тәжірибе маңызды сабақ бола алады.
Бағаның өсуі: Ресей тәжірибесі
АКАР аналитикалық орталығының зерттеуі бойынша, 2024 жылы Ресейде креативті қызметтердің орташа құны айтарлықтай өсті.
• Брендті позициялау және платформасын әзірлеу – бағаның 41%-ға өсуі байқалды. Бұл қызмет аудиторияны, трендтерді және бәсекелестерді зерттеуді, брендтің мәнін анықтауды қамтиды. Бағаның өсуі қызметтің күрделілігімен және оның стратегиялық маңыздылығымен байланысты.
• Коммуникациялық стратегия – бағаның 28,5%-ға өсуі тіркелді. Бұл стратегия маркетингтік хабарламаларды әзірлеуге арналған. Заманауи форматтардың көбеюі бағаның өсуіне әсер етті.
• «Big Idea» ұзақ мерзімді идеясы – 8%-ға қымбаттады. Бұл брендтің бірнеше жылға арналған креативті тұжырымдамасын қамтиды.
• Креативті тендерлер – 89%-ға қымбаттады. Бұл ұсыныстарды дайындау шығындарының өсуіне байланысты.
Бұл тенденция тек Ресей үшін ғана емес, Қазақстан нарығы үшін де маңызды. Мұндай өзгерістердің біздің елдегі салдарлары қандай болуы мүмкін?
Локалды агенттіктердің қиындықтары
Зерттеу локалды және экс-желілік агенттіктер арасындағы баға айырмашылығын айқын көрсетті.
• Брендті позициялау. Локалды агенттіктерде орташа құны – 1,49 млн рубль. Ал экс-желілік агенттіктерде – 2,86 млн рубль. Айырмашылық – екі есе.
• «Big Idea». Локалды агенттіктердегі құны – 1,63 млн рубль. Экс-желілік агенттіктерде – 3,47 млн рубль.
• Коммуникациялық стратегия. Локалды агенттіктердегі орташа баға – 1,07 млн рубль. Экс-желілік агенттіктерде – 1,95 млн рубль.
Қазақстандық агенттіктер үшін де осындай айырмашылық өзекті болуы мүмкін. Көптеген жергілікті компаниялар тәжірибенің, технологиялардың және қаржылық мүмкіндіктердің шектеулі болуына тап болады.
Қазақстан нарығындағы мәселелер
Қазақстандық креативті нарық әлі де қалыптасу сатысында. Локалды агенттіктердің халықаралық ойыншылармен салыстырғанда бәсекеге қабілеттілігі төмен. Бюджеттердің шектеулі болуы және жаңа технологияларға қолжетімділіктің аздығы негізгі мәселелердің бірі болып табылады.
Қазақстанда локалды агенттіктердің мүдделерін қорғайтын бірде-бір қауымдастық жоқ. Ресейде мұндай ұйымдар бар және олар нарықтың ашықтығын арттыруға ықпал етеді. Қазақстанда мұндай құрылымның болмауы жергілікті агенттіктерді осал етеді.
Бағаның өсуі – мүмкіндік
Дегенмен, бағаның өсуі даму үшін жаңа мүмкіндіктер ашады. Локалды агенттіктер өз қызметтерінің сапасын арттырып, инновацияларға инвестиция салып, бұл өзгерістерден пайда көре алады.
• Мамандарды оқытуға инвестиция салу. Қызметкерлерді жаңа технологиялар мен креативті әдістемелерге үйрету агенттіктердің бәсекеге қабілеттілігін арттырады.
• Технологияларды қолдану. Контент әзірлеу және деректерді талдау үшін жасанды интеллект пен автоматтандырылған платформаларды пайдалану шығындарды азайтады.
• Локалды нарықта позицияны нығайту. Клиенттердің қажеттіліктерін терең түсініп, олар үшін ерекше шешімдер әзірлеу агенттіктерге артықшылық береді.
Мемлекеттік қолдаудың маңызы
Мемлекет агенттіктердің дамуына қолдау көрсете алады. Қазақстан үшін келесі шараларды қарастыруға болады:
1. Қаржылай гранттар. Бұл креативті тендерлерге қатысуға немесе күрделі жобаларды әзірлеуге жұмсалатын шығындарды азайтады.
2. Сала қауымдастығын құру. Локалды агенттіктерге өз мүдделерін қорғауға және стандарттарды дамытуға мүмкіндік береді.
3. Оқыту мен технологияға субсидиялар. Мемлекет кадрларды дамытуға және инновацияларды енгізуге көмектесе алады.
Қазақстандық нарықтың келешегі
Ресей тәжірибесі өзгерістерге бейімделу табыстың негізі екенін көрсетеді. Қазақстандық агенттіктер баға өсуіне ғана емес, сонымен бірге қызмет сапасын арттыруға да назар аударуы керек.
Бірінші қадам – сапаны арттыру. Клиенттер шынайы құндылықты көрсе, көбірек төлеуге дайын. Екінші қадам – бірлескен қауымдастық құру. Бұл локалды агенттіктерге халықаралық бәсекелестермен тең дәрежеде бәсекелесуге мүмкіндік береді. Үшінші қадам – жаңа технологияларды енгізу. Процестерді автоматтандыру шығындарды азайтып, тиімділікті арттырады.
Креативті қызметтердің бағасының өсуі – бұл қауіп, бірақ сонымен бірге мүмкіндік. Қазақстан нарығы бұл тенденцияны өз пайдасына пайдалана алады. Негізгі мәселе – халықаралық тәжірибені зерттеп, оны жергілікті жағдайға бейімдеу. Локалды компаниялар осы бағытта жұмыс істесе, олар ұзақ мерзімді кезеңде бәсекеге қабілетті болып қала алады.
Дереккөз: АКАР / АРИР / РАМУ / ГИПП аналитикалық орталығы, қыркүйек 2024 ж.
Дайындаған: Ален Серік, Economy KZ порталының сарапшысы


