EC[ON]OMY

Buy American Заңы: АҚШ өндірісін қолдау құралы

100 жылға жуық жұмыс істеп келе жатқан заң – АҚШ өндірісін қолдаудың нақты құралы

1933 жылы АҚШ-та Buy American Act деп аталатын заң қабылданды. Бұл заң федералды мемлекеттік органдарға америкалық өндірістегі тауарларды сатып алуды міндеттейді. Уақыт өте келе бұл заң жай ғана патриоттық ұран емес, нағыз өндірістік саясаттың негізіне айналды. Глобализация күшейген қазіргі заманда да бұл жүйе тиімділігін жоғалтқан жоқ.

XXI ғасырдағы Buy American – бұл заңның жаңа тынысы:

Қазір бұл заң сандық жүйелермен күшейтілген, нақты ережелері бар және ашық жұмыс істейтін тиімді тетікке айналды. Ол АҚШ-тағы отандық өндірушілерге үлкен қолдау береді.

Buy American – жай сөз емес, нақты тәртіпке құрылған жүйе. Оның ережелері де, бақылау құралдары да заман талабына сай.

Жаңартылған нұсқасына сәйкес:

  • ⁠ ⁠Тауардың кемінде 75%-ы АҚШ-та жасалған болуы керек;
  • ⁠ ⁠Шетелдік тауарларға берілетін әрбір ерекше рұқсат – Ақ үй жанындағы арнайы офис арқылы тексеріледі;
  • ⁠ ⁠Мұндай рұқсаттар туралы ақпарат ашық дереккөздерде жарияланады;
  • ⁠ ⁠Мемлекеттік сатып алулар мен тауардың шығу тегі арнайы цифрлық жүйеде қадағаланады.

Неліктен бұл модель әлі де тиімді?

1.⁠ ⁠Ашықтық

АҚШ мемлекеттік сатып алулар бойынша ашық платформа жасап шығарды. SAM.gov сынды ресурстар арқылы әр азамат келісімшарттарды, жеткізушілерді, тауардың қайда өндірілгенін бақылай алады.

2.⁠ ⁠Саяси жауапкершілік

Заң талаптары бұзылса, бұл жай ғана құжатта қалмайды. Егер лауазымды тұлға шетелдік тауарға заңсыз рұқсат берсе – ол қоғам мен баспасөз назарында қатаң сынға ұшырайды.

3.⁠ ⁠Институционалдық бақылау

Шетелдік өнімге рұқсат беру Made in America Office атты арнайы мекеме арқылы өтеді. Бұл мекеме атқарушы билікке есеп береді және дербес жұмыс істейді.

Жүйе қалай жұмыс істейді?

  • ⁠ ⁠Тауардың құрамына кіретін барлық бөлшектер мен жеткізу тізбегі тексеріледі;
  • ⁠ ⁠75% жергілікті құрам талабы – өндірісті, өңдеуді және ішкі жұмыс орындарын дамытуға мәжбүр етеді;
  • ⁠ ⁠Тұрақты аудит, сертификаттау және есептілік жүргізіледі. Бұзушылықтар үшін айыппұл, тендерден шеттету және келісімшарттарды бұғаттау сияқты шаралар қарастырылған.

Бұл жүйенің маңызды ерекшелігі – қоғам тарапынан болатын қысым. Журналистер, белсенділер, кәсіподақтар және бәсекелестер мемлекеттік сатып алулардың заңға сәйкестігін жиі көтереді. Бұл – мемлекеттік органдар мен жеке компаниялар үшін бедел тәуекелін арттырып, заңды бақылауға «төменнен» қосымша күш береді.

Қазір логистикадағы іркілістер, геосаяси тұрақсыздық және технологиялық тәуелсіздікке ұмтылу жағдайында АҚШ ішкі өндірісті қайта жаңғыртуда.

Buy American заңы осы бағыттағы басты құралға айналды. Ол арқылы:

  • ⁠ ⁠сыртқы жеткізушілерге тәуелділік азайтылады,
  • ⁠ ⁠жұмыс орындары сақталады,
  • ⁠ ⁠ішкі салалар күшейтіледі.

Мемлекеттік тапсырыс – бұл жай сатып алу емес, экономиканың бағытын дұрыс арнаға бұратын тұтқа.

Buy American – бұл өткеннің ескі заңы емес. Бұл – қазіргі заманға бейімделген, технологиямен толыққан, саяси және қоғамдық бақылаумен қамтамасыз етілген тиімді жүйе. Ол мемлекеттік тапсырысты өндірістік саясаттың қуатты құралына айналдырып отыр.

Мемлекет ақшамен дауыс берсе – нағыз қолдау сонда басталады. Сөз емес, келісімшартпен.

Дайындаған: Лина Егель қызы, EconomyKZ.org порталының сарапшысы

Scroll to Top