АҚШ мектеп түлектерінің соңғы 60 жылдағы фотосуреттерін зерттеу барысында таңғажайып заңдылық ашылды: оқушылардың стилі қаншалықты ерекше болса, олардың болашақта инновациялар жасауға бейімділігі соншалықты жоғары болады.
Бұл күтпеген тұжырым 1950-2010 жылдар аралығында түсірілген 14,5 миллион суреттерді талдауға және сол өңірлердегі патенттік белсенділік мәліметтеріне негізделген.
Стильдің инновацияларға әсері қалай көрінеді?
Цюрих университетінің профессорлары Дэвид Янагизава-Дротт және Ханс-Йоахим Фот жүргізген зерттеу жасөспірімдердің сыртқы көрінісінің, шаш үлгілерінің, киімдерінің және аксессуарларының мәдени және экономикалық өзгерістердің көрсеткіші екенін анықтады.
Oлар үш негізгі параметрді талдады:
- Даралық — оқушылардың стилі сыныптастарының негізгі тобынан қаншалықты ерекшеленеді.
- Консерватизм — түлектердің стилі ата-аналарының ұрпағының (20 жыл бұрынғы) стиліне қаншалықты ұқсас.
- Жаңашылдық — бұған дейін кездеспеген стиль элементтерінің пайда болуы.
Зерттеу нәтижелері жаңашылдық пен даралық мектеп оқушыларының стилінде болашақта патенттік белсенділікпен тікелей байланысты екенін көрсетті. Мектеп оқушылары сыртқы көріністерімен батыл тәжірибе жасаған өңірлерде 10-20 жылдан кейін патент саны айтарлықтай жоғары болған. Мысалы, стилдегі жаңашылдықтың стандартты ауытқуына бір бірлікке көбеюі патенттерге өтінімдер санының 0,06 стандартты ауытқуға өсуіне әкеледі, ал индивидуализмнің өсуі бұл көрсеткішті 0,15-ке арттырады.
Өзін-өзі көрсету мәдениетінің экономикалық салдары
Бұл феномен стильдің мәдени өзгерістерді ғана емес, сонымен қатар қоғамның инновацияларға дайын екенін көрсететінін дәлелдейді. Стильдегі жаңашылдық — бұл шығармашылық ойлаудың, тәуекелге баруға және дәстүрлерден бас тартуға дайындықтың көрінісі. Жас кезінде ерекше стильді таңдаған оқушылар кейіннен жиі жаңашылдар мен өнертапқыштар болып шыққан.
Мысал: Стив Джобс — стиль мен технологиядағы жаңашыл
Бұл тұжырымның жарқын мысалы — Стив Джобстың 1972 жылғы мектеп фотосуреті. Онда ол ұзын шашты, смокинг пен бабочка киіп тұр, бұл сол кезең үшін өте ерекше болатын. 1972 жылы мұндай стиль тек 0,075% американдық мектеп оқушыларына тән болған. Кейіннен Apple компаниясының негізін қалаған Стив Джобс 1114-тен астам патентке өтінім берген, олардың 960-ы тіркелген.
Зерттеу көрсеткендей, стилі ерекше оқушылардың көбірек кездесетін өңірлерде 10 жылдан кейін әйелдер орта есеппен үш есе, ерлер екі есе көп патент алған. 20 жылдан кейін бұл айырмашылық сақталған: әйелдерде патенттер саны екі есе көп, ерлерде — 1,5 есе көп болған.
Қоғамның поляризациясы және стильдік айырмашылықтар
Сонымен қатар, зерттеу маңызды аумақтық заңдылықты анықтады. 1960 жылдарға дейін түлектердің стилі ел бойынша бірдей болған — өңірге қарамастан. Алайда, 1970 жылдардан бастап стильдік сегрегация күшейе бастады. Кейбір өңірлерде индивидуализм мен жаңашылдық жоғары деңгейде, ал басқаларында консерватизм басым болған. Бұл поляризация американдық қоғамдағы терең әлеуметтік өзгерістерді көрсетеді.
Қызығы, жеке округтер деңгейінде жоғары табысы бар отбасылардың балалары арасында индивидуализм жоғары болғанымен, өңірлер деңгейінде жалпы заңдылық қарама-қарсы: төмен табысты өңірлерде индивидуализм мен жаңашылдық деңгейі жоғары. Бұл мәдени динамикасы жағынан экономикалық жағдайы төмен аудандар белсендірек екенін көрсетеді.
Болашақ инновацияларға әсері
Зерттеу қорытындысы бойынша, шығармашылық өзін-өзі көрсету мәдениетін қолдайтын қоғамдар жаңашылдарды тәрбиелейді. Қоғам индивидуализм мен шығармашылықты қолдаған сайын, жаңа идеялар мен технологияларды өндіру қабілеті артады. Стильдегі ерекшелік — бұл жай сән емес, бұл өңірдің инновациялық серпіліске дайын екенінің белгісі.
Тарихи экономист Джоэль Мокир өзінің «Культура роста: истоки современной экономики» атты кітабында білімге деген ұмтылыс пен дәстүрлі көзқарастарды қайта қарауға дайындық Еуропаны өнеркәсіптік революцияның отанына айналдырғанын жазған. Дәл осылайша, бүгінгі жасөспірімдердің стилі аймақтың инновациялық серпіліске дайын екендігінің ерте индикаторы бола алады.
Қорытынды: Стиль — шығармашылықтың сигналы
Демек, оқушылардың ерекше стиль таңдауы — бұл жай ғана дәстүрге қарсы шығу емес. Бұл қоғамның жаңа идеяларды қабылдауға және инновациялар жасауға қабілеттілігінің көрсеткіші. Егер сіздің аймағыңыздағы жасөспірімдер батыл, ерекше шаш үлгілері мен киімдерін таңдаса, бұл тек сән мәселесі емес, болашақта технологиялық прогреске жетуге дайындықтың белгісі болуы мүмкін.
Дайындаған: Эльвира Батурова
Economy.kz порталының сарапшысы
