Экономикалық теңсіздік — бұл тек әлеуметтік құрылымға ғана емес, сонымен бірге қоғамның моральдық бағдарларына әсер ететін құбылыс.
Солтүстік-Батыс университетінен Марьям Кучакидің, Ратгер университетінен Кристофер Тоның және Slack Technologies компаниясынан Дилан Вивадтың зерттеулері жоғары деңгейдегі теңсіздіктердің адамдардың өз өмірлерін бақылаудағы жоғалту сезімі арқылы моральдық стандарттарды төмендететінін көрсетеді.
Зерттеудің негізгі қорытындылары
Теңсіздік пен өмірді бақылау арасындағы байланыс
Standardized World Income Inequality Database және Penn World Table сияқты дерек базаларының талдауы, сондай-ақ, 125000 адамнан аса адам қатысқан Дүниежүзілік Құндылықтар Зерттеуінің нәтижелері, жоғары деңгейдегі теңсіздіктерде адамдардың өз өмірлерін бақылау сезімінің азаюы және тиіссіз әрекеттерді ақтайтынын көрсетті.
Табыс баспалдақтарымен эксперимент
Экспериментте қатысушыларға теңсіздік деңгейлерін білдіретін әр түрлі қаржы сөмкелері бар баспалдақтардың суреттері көрсетілді. Нәтижелер көрсеткендей, өз қоғамындағы теңсіздік деңгейі жоғары деп санайтын қатысушылар өз өмірлерін бақылау сезімі төмен және тиіссіз әрекеттерге көбірек төзімділік көрсеткен.
Әр түрлі теңсіздік деңгейі бар қоғамдарды ойша модельдеу
Қосымша эксперимент қатысушыларды жоғары және төмен теңсіздік деңгейі бар қоғамдарда ойша өмір сүруге шақырды. Тіпті ойдан шығарылған жағдайларда да, жоғары теңсіздікті сезінген қатысушылар өз өмірлерін бақылаудағы сезім аз және тиіссіз әрекеттерге көбірек төзімділік танытқан.
Зерттеу нәтижелерінің маңыздылығы
Бұл деректер экономикалық теңсіздік қоғамның моральдық нормаларына қалай әсер ететінін тереңірек түсінуге мүмкіндік береді. Жоғары теңсіздік жағдайында контроль сезімінің жетіспеушілігі тиіссіз әрекеттердің өсуіне жол ашады, бұл өз кезегінде қоғамдағы сенім негіздерін және әлеуметтік өзара әрекеттердің тиімділігін бұзады.
Зерттеу теңсіздікті азайтуға және әлеуметтік лифттерді нығайтуға бағытталған саясаттардың маңыздылығын атап көрсетеді, бұл өз кезегінде өмірді бақылау сезімін және қоғамдық моральдық тұрақтылықты қалпына келтіруге көмектеседі. Мұндай шаралар моральдық стандарттардың одан әрі эрозиясын болдырмауға және әділ және теңгерімді қоғам құруға ықпал етуі мүмкін.
Дайындаған: Сұлтан Уәлиханов
Economy.kz порталының сарапшысы
