EC[ON]OMY

Экономикалық әсер: Тұрақты білім беру мен иновация

Білім беру тұрақты болашақты құруда маңызды рөл атқарады. Ол экономикаға, қоғамға және экологиялық мәдениетке ықпал етеді. Ұлыбритания бұл бағытта табысты үлгі көрсетіп отыр. Қазақстан бұл тәжірибені өзінің жағдайына бейімдеп, алғашқы қадамдарын жасауда. Бұл мақалада екі елдегі тұрақты білімнің әлеуметтік-экономикалық әсері қарастырылады.

Ұлыбританияда тұрақты білім беру экономикалық тұрғыдан үлкен пайда әкелуде. Энергия үнемдейтін технологияларды енгізу білім беру мекемелерінің шығындарын азайтады. Университеттер мен мектептер электр энергиясына, жылытуға және суға жұмсалатын шығындарын қысқартады.

Мысалы, Salix Finance сияқты бағдарламалар инфрақұрылымды жаңғыртуға қаржыландыру ұсынады. Бұл күн панельдерін орнату, ғимараттардың жылу оқшаулауын жақсарту және су ресурстарын қайта пайдалану жүйелерін қамтиды.

Шығыс Англия университеті (UEA) жаңартылатын энергия көздерін белсенді пайдаланады. Жел турбиналары мен күн панельдері үлкен үнемдеуді қамтамасыз етеді. BREEAM стандарттарына сай келетін кампустар ғимараттарды пайдалануға кететін шығындарды азайтады.

Аберистуит университеті де оң экономикалық нәтижелер көрсетуде. Жарықдиодты шамдарды орнату энергия тұтынуды 75%-ға азайтты. Бұл айтарлықтай қаражат үнемдеуге және оны басқа қажеттіліктерге бағыттауға мүмкіндік берді.

Мұндай бастамалар құрылыс, инженерия және жаңартылатын энергетика салаларында жаңа жұмыс орындарын ашады. Университеттер тұрақты технологияларды дамытатын компаниялармен ынтымақтасады. Бұл студенттерге заман талабына сай білім алып, зерттеу жүргізуге мүмкіндік береді.

Қазақстанда білім беру саласындағы тұрақты жобалар баяу дамып келеді. Бірақ оң экономикалық әсер беретін мысалдар бар.

«Қазақстанның жасыл мектептері» жобасы пайдалану шығындарын азайтуға мүмкіндік береді. Алматыдағы мектептердің бірінде күн жарықтандыру жүйесі орнатылып, электр энергиясына кететін шығындар қысқарды. Энергия үнемдейтін технологияларды қолдану әсіресе климаты қатал өңірлерде ресурстарды үнемдеуге көмектеседі.

Назарбаев Университеті жаңа кампустарында инновациялық шешімдерді пайдаланады. Жылыту және салқындату жүйелері, ағынды суларды қайта өңдеу және энергия үнемдейтін жарықтандыру пайдалану шығындарын азайтады. Бұл университеттің үнемделген қаражатын білім беру жобаларына бағыттауына мүмкіндік береді.

Сонымен бірге, қаржыландыру мәселесі Қазақстанда өзекті болып тұр. Инфрақұрылымды жаңғырту үлкен қаржы қажет етеді. Дегенмен, тұрақты тәжірибелерді кеңейту перспективасы айқын.

Ұлыбританияда тұрақты білім беру әлеуметтік тұрғыда айтарлықтай әсер етеді. Экологиялық бағдарламалар студенттер мен оқытушылардың экологиялық санасын қалыптастырады.

Университеттерде тұрақты даму мәселелеріне арналған курстар мен жобалар енгізілуде. Бұл экологиялық мәдениетті нығайтады және студенттерді қазіргі заманның сын-қатерлеріне дайындайды.

Тұрақтылық стандарттарына сай кампустар оқу үшін жайлы жағдай жасайды. Студенттердің көміртегі ізін азайтуға бағытталған жобаларға қатысуы олардың белсенділігін арттырады.

«Жасыл» технологияларды енгізу жергілікті қауымдастықтарға да әсер етеді. Тұрақты шешімдерді қолдану басқа мекемелер үшін үлгі бола алады. Университеттер экологиялық ағарту орталықтарына айналуда.

Қазақстанда тұрақты білімнің әлеуметтік әсері енді ғана байқалуда. «Жасыл мектептер» сияқты бағдарламалар оқушылардың экологиялық санасын қалыптастырады.

Бұл бағдарламаға қатысқан мектептерде қоршаған ортаны қорғауға арналған шаралар ұйымдастырылады. Бұл оқушылар арасында экологиялық білім деңгейін арттырады.

Назарбаев Университеті тұрақты дамуға бағытталған студенттік жобаларды қолдайды. Бұл жастардың экологиялық ойлау қабілетін дамытуға серпін береді. Дегенмен, экологиялық білім беру деңгейі әлі де төмен. Тұрақты дамуды оқу бағдарламаларына енгізу енді басталды.

Ұлыбритания тұрақты білімге жүйелі тәсілді көрсетіп отыр. Оның университеттері бизнес саласымен тығыз ынтымақтаса отырып, озық технологияларды енгізуде. Бұл жұмыс орындарын құрып, білім мен экономика арасындағы байланысты нығайтады.

Қазақстан жергілікті бастамаларға назар аударуда. Алайда, қаржыландырудың шектеулілігі олардың дамуын баяулатады. Әлеуметтік әсер әзірге жекелеген жобалар деңгейінде көрініс табуда.

Ұлыбритания жүйелі тәсіл көрсетуде. Қазақстан дұрыс бағытта қозғалып келеді, бірақ табысты тәжірибелерді кеңейту қажет.

Тұрақты білімнің әлеуметтік-экономикалық әсерін күшейту үшін Қазақстанға:

1. Заңнаманы дамыту қажет. BREEAM сияқты стандарттарды қабылдау жасыл технологияларды енгізуді жеделдетеді.

2. Инфрақұрылымға инвестиция салу керек. Мемлекеттік бағдарламалар мен жеке инвестициялар мектептер мен университеттерді жаңғыртуға көмектеседі.

3. Экологиялық сананы арттыру қажет. Оқу бағдарламаларына тұрақты даму курстарын енгізу маңызды қадам болады.

4. Ынтымақтастықты ынталандыру керек. Ұлыбритания университеттерімен тәжірибе алмасу үздік практикаларды бейімдеуге мүмкіндік береді.

5. Жобаларды кеңейту қажет. «Жасыл мектептер» сияқты бастамаларды ұлттық деңгейде жүзеге асыру олардың әлеуметтік және экономикалық әсерін арттырады.

Тұрақты білім беру экономика мен қоғамға айтарлықтай әсер етеді. Ұлыбритания алдыңғы қатарлы технологиялар мен экологиялық ағартуды біріктіретін табысты тәжірибені көрсетіп отыр. Қазақстан бұл жолдың басында тұр, бірақ оң мысалдар бар.

Табысты тәжірибелерді кеңейту және британдық тәжірибені бейімдеу Қазақстанға тұрақты білімге көшу үдерісін жеделдетуге мүмкіндік береді. Бұл тұрақты даму мен өмір сапасын арттыру жолындағы маңызды қадам болмақ.

 

Айдын Жолдасым, тәуелсіз сарапшы

Scroll to Top