Тренд 1. Студенттер жеке меншік жоғары оқу орындары мен қазақ тілінде оқуды таңдайды
2023 жылы Қазақстанда 112 жоғары оқу орны бар. Оның ішінде 44 мемлекеттік, 67 жеке меншік және 1 шетелдік қатысуы бар жоғары оқу орны бар.
Елімізде 77 университет, сонымен қатар 14 академия, 10 институт және консерваториялар, жоғары мектептер мен училищелер бар. 8 ұлттық жоғары оқу орны және 3 ұлттық зерттеу университеті жұмыс істейді.
Жалпы студенттер саны – 592,7 мың адам. 65%-ы қазақ тілінде, 26%-ы орыс тілінде, 9%-ы ағылшын тілінде білім алады. Студенттердің көпшілігі жеке меншік жоғары оқу орындарын таңдайды. Бұл жерде 54% немесе 321 мың студент білім алады.
Мемлекеттік жоғары оқу орындарында 267,3 мың студент оқиды (45%). Студенттердің 99,6%-ы күндізгі бөлімде, ал 0,4%-ы сырттай оқиды. 2023 жылы жеке меншік жоғары оқу орындарындағы студенттер саны 2018-2019 оқу жылымен салыстырғанда 30,2 мың адамға немесе 10,4%-ға өсті. Мемлекеттік жоғары оқу орындарында бұл көрсеткіш 21,4 мың адамға немесе 8,7%-ға артты.

Тренд 2. Жоғары оқу орындарының саны қысқарып жатыр
Соңғы 5 жылда жоғары оқу орындарының саны 9,6%-ға азайды. Білім беру бағдарламаларының қысқаруының негізгі себебі – диплом ала алмаған студенттер санының өсуі. 2023 жылы осындай студенттердің жалпы саны 68,7 мың адамды құрады.
Тренд 3. Шымкент пен батыс өңірлерінде оқытушыларға жүктеме жоғары
Қазақстанда штаттық оқытушылар саны 37,4 мың адам. Әр оқытушыға орта есеппен 16 студенттен келеді. Шымкентте бұл көрсеткіш 24 студентке дейін жетеді. Солтүстік Қазақстан және Түркістан облыстарында бұл көрсеткіш ең төмен – 12 студент.

Тренд 4. Педагогика, инженерия және медицина ең танымал ғылым салалары
Мемлекеттік гранттар негізінде оқитын студенттердің ең танымал 5 мамандығы:
• Инженерлік және құрылыс салалары – 19,8 мың;
• Педагогика – 14,8 мың;
• Ақпараттық технологиялар – 11,8 мың;
• Жаратылыстану ғылымдары мен математика – 7,4 мың;
• Медицина – 3,2 мың.
Ақылы негізде оқитын студенттердің ең танымал 5 мамандығы:
• Педагогика – 31 мың;
• Бизнес және құқық – 20,4 мың;
• Инженерлік және құрылыс салалары – 10,3 мың;
• Медицина – 9,9 мың;
• Өнер және гуманитарлық ғылымдар – 7,4 мың.
Тренд 5. Көптеген жоғары оқу орындары оқу процесінде компьютерлерді қолданады
Компьютерлері ең аз қолданылатын өңірлер:
• Солтүстік Қазақстан облысы – 57%;
• Абай облысы – 70%;
• Ақтөбе облысы – 88%;
• Алматы қаласы – 94%;
• Жамбыл облысы – 96%.
Ерлан Каримов, тәуелсіз сарапшы


