Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық (ТКШ) – әрбір азаматтың өмір сүру сапасына тікелей әсер ететін сала.
Қазақстан Республикасының 2025–2027 жылдарға арналған бюджетінде «Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық» функционалдық тобы бойынша елеулі шығындар көзделген, олар тұрғын үй құрылысын дамытуға, сумен жабдықтау, су бұру және жылумен жабдықтау жүйелерін жаңғыртуға бағытталған.
Бұл мақалада біз алдағы жылдарға арналған жобалар мен бастамаларды егжей-тегжейлі қарастырып, олардың қазақстандықтардың өмір сүру жағдайларына қалай әсер ететінін талдаймыз.
ТКШ-ға жалпы шығындар: динамикасы және бөлінуі
2025–2027 жылдарға арналған тұрғын үй-коммуналдық шаруашылыққа арналған жалпы шығындар келесі көлемде жоспарланған:
- 2025 жыл: 206 504 261 мың теңге,
- 2026 жыл: 111 020 818 мың теңге,
- 2027 жыл: 92 333 036 мың теңге.
Бұл қаражат тұрғын үй құрылысы мен коммуналдық шаруашылықты дамыту бағдарламаларын жүзеге асыруға бағытталады. Шығындардың негізгі бағыттары әлеуметтік осал топтарға арналған тұрғын үй жағдайын жақсартуға және өмірлік маңызды инфрақұрылымды жаңғыртуға арналады.
Тұрғын үй құрылысы: әлеуметтік осал топтарды қолдау
2025–2027 жылдарға арналған тұрғын үй құрылысына келесі шығындар жоспарланған:
- Жалпы сома: 287 608 057 мың теңге,
- 2025 жыл: 103 469 356 мың теңге,
- 2026 жыл: 93 128 810 мың теңге,
- 2027 жыл: 91 009 891 мың теңге.
2025 жылы негізгі назар келесі бағыттарға аударылады:
- Әлеуметтік осал топтарға арналған шамамен 4,9 мың пәтер сатып алу — 71 995 330 мың теңге. Бұл пәтерлер мемлекеттік қолдауға ең мұқтаж жандарға, оның ішінде көп балалы отбасыларға, зейнеткерлерге және мүмкіндігі шектеулі жандарға арналған.
- Шамамен 8,2 мың адамға жеке тұрғын үй қорында жалға алынған тұрғын үй үшін тұрғын үй төлемдерін қамтамасыз ету — 5 000 000 мың теңге. Бұл төлемдер жеке секторда тұрғын үйді жалға алатын азаматтарға қаржылық жүктемені азайтуға және лайықты өмір сүру жағдайларын қамтамасыз етуге көмектеседі.
- 1 153 ипотекалық тұрғын үй заемдары бойынша сыйақы мөлшерлемесінің бір бөлігін субсидиялау — 451 199 мың теңге. Бұл шара тұрғын үйді ипотекаға сатып алған азаматтарды қолдауға бағытталған, оларға қаржылық міндеттемелерін жеңілдетуге көмектеседі.
- «Отбасы банк» АҚ операторының қызметтеріне ақы төлеу, ол жеке тұрғын үй қорында жалға алынған тұрғын үй үшін тұрғын үй төлемдерін жүзеге асырады — 22 639 мың теңге.
- Көп пәтерлі тұрғын үйлер мен жеке тұрғын үй құрылысына арналған жер учаскелеріне инженерлік коммуникацияларды тарту бойынша 38 жобаны жалғастыру — 23 827 704 мың теңге. Бұл жобалар жаңа үйлердің құрылысына және бар тұрғын аудандардағы инфрақұрылымды жақсартуға жағдай жасайды.
- Балқаш демалыс аймағының туристік-рекреациялық зонасының инженерлік-коммуникациялық желілерінің құрылысын аяқтау — 2 172 484 мың теңге. Бұл жоба аймақтың туристік әлеуетін дамытуға және инфрақұрылымды жақсартуға бағытталған.
Бұл шаралар әлеуметтік осал топтар үшін тұрғын үй мәселелерін шешуге және инженерлік инфрақұрылымды дамытуға бағытталған, бұл болашақта жайлы өмір сүру жағдайларын қамтамасыз етеді.
Коммуналдық шаруашылық: сумен жабдықтау және жылумен жабдықтау жүйелерін жаңғырту
Коммуналдық шаруашылықты дамытуға келесі шығындар қарастырылған:
- Жалпы сома: 122 250 058 мың теңге,
- 2025 жыл: 103 034 905 мың теңге,
- 2026 жыл: 17 892 008 мың теңге,
- 2027 жыл: 1 323 145 мың теңге.
2025 жылы негізгі назар келесі жобаларға аударылады:
- Ауылдық елді мекендерде сумен жабдықтау және су бұру жүйесін дамыту — 33 138 508 мың теңге (71 жоба). Бұл жоба ауылдық аймақтарда таза сумен қамтамасыз етуді жақсартуға мүмкіндік береді, бұл өмір сүру сапасын арттырудың маңызды шарты болып табылады.
- Қалаларда сумен жабдықтау және су бұру жүйесін дамыту — 34 356 082 мың теңге (35 жоба). Бұл қаражат қалалардағы сумен жабдықтау жүйелерін жаңғыртуға бағытталады, бұл тозу деңгейін төмендетіп, судың қолжетімділігін арттырады.
- Жылумен жабдықтау жүйелерін дамыту — 34 418 500 мың теңге (9 жоба). Бұл қаражат жылыту желілерін жаңғыртуға бағытталады, бұл 2025 жылдың соңына қарай желілердің тозуын 51%-ға дейін төмендетуге және суық айларда жылумен жабдықтаудың сенімділігін арттыруға мүмкіндік береді.
- Кәріздік тазарту құрылғыларын дамыту — 720 407 мың теңге. Бұл жоба экологиялық жағдайды жақсартуға және ағынды суларды тазартудың тиімділігін арттыруға бағытталған.
- Сенімді агент қызметтеріне ақы төлеу — 401 408 мың теңге. Бұл жобаға басқару және іске асыруды бақылау қызметтерінің төлемі кіреді.
Бұл шараларды жүзеге асыру Қазақстандағы коммуналдық қызметтерді айтарлықтай жақсартады, оларды азаматтар үшін сенімді әрі қолжетімді етеді.
Қорытынды
Қазақстандағы 2025–2027 жылдарға арналған тұрғын үй-коммуналдық шаруашылыққа арналған бюджет шығындары мемлекет тарапынан тұрғын үй жағдайларын жақсарту және инфрақұрылымды жаңғыртуға деген ұмтылысын көрсетеді. Тұрғын үй құрылысы, сумен жабдықтау, су бұру және жылумен жабдықтау саласындағы жоспарланған жобалар жайлы өмір сүру жағдайларын қамтамасыз етіп, коммуналдық қызметтердің сапасын арттыруға және қалалар мен ауылдық елді мекендердің тұрақты дамуын қамтамасыз етуге көмектеседі. Бұл жобалардың табысты жүзеге асырылуы қазақстандықтардың өмір сүру сапасын жақсартуға және елдің дамуына қолайлы жағдай жасауға ықпал етеді.
Дайындаған: Лина Егель қызы
Economy.kz порталының сарапшысы
