Кедейлік пен денсаулық арасындағы байланыс соншалықты анық, оны елемеуге болмайды. АҚШ-та жүргізілген соңғы зерттеулер мен табысы әр түрлі елдерден алынған деректер кедейліктің халық денсаулығына қалай әсер ететіні және бұл мәселені шешу үшін қандай саяси құралдар көмектесе алатыны туралы жаңа дәлелдерді көрсетеді. Бұл мақалада бұл табылғандарды жарыққа шығарамын және кедейліктің денсаулыққа әсері мен шешім табуға болатын саясаттарға назар аударамын.
Зерттеулер кедей қауымдастықтарда созылмалы аурулардың, мысалы, қант диабеті мен жүрек-қан тамырлары ауруларының деңгейі айтарлықтай жоғары екенін көрсетеді. Бұл жағдайлар сапалы тамақтануға, жақсы тұрғын үй жағдайларына шектеулі қол жетімділік және жоғары деңгейдегі стресс сияқты факторлармен нашарлайды. Одан басқа, кедей отбасыларынан шыққан балалар жиі ауырады, бұл олардың білім алу мүмкіндіктеріне және болашақ табыстарына әсер етеді, бұлайша кедейліктің жаман шеңберін қолдайды.
Денсаулықты жақсартуда келесі бағдарламалар тиімділігін дәлелдеген:
1. Медициналық сақтандыру — Медициналық қызметке толық қол жетімділік көптеген аурулардың алдын алуға және денсаулық сақтау шығындарын азайтуға көмектеседі.
2. Білім беру бағдарламалары — Дұрыс тамақтану, гигиена және спорттық іс-шараларға қатысу туралы ақпараттың жалпы денсаулықты жақсартуға ықпалы зор.
3. Тамақтануға қол жетімділікті қолдау — Сапалы азық-түлікке қол жетімділікті арттыратын бағдарламалар ауру деңгейін төмендетіп, балалардың оқу материалын жақсы меңгеруіне ықпал етеді.
Бұл мәселелерді шешу үшін келесі ұсыныстар жасалады:
• Қызметтерді интеграциялау — Медициналық және әлеуметтік қызметтерді ұсынатын орталықтарды құру қажетті ресурстарға қол жетімділікті арттырудың тиімділігін жоғарылатады.
• Алдын алуға баса назар — Профилактикалық шараларға инвестиция салу ұзақ мерзімді денсаулық сақтау шығындарын азайтуға көмектеседі.
• Жергілікті ерекшеліктерді ескеру — Саясат жергілікті жағдайлар мен мәдени ерекшеліктерді ескеруі тиіс, бұл оның тиімділігін арттырады.
Кедейлік пен денсаулық мәселесі дереу назар аударуды және кешенді шешімді қажет етеді. Ұсынылған саясаттарды енгізу халықтың кедей қабаттарының денсаулығын едәуір жақсарта алады және олардың өмір сүру потенциалын және экономикалық белсенділігін арттыруға ықпал етеді. Кедейлік пен денсаулық арасындағы байланысты түсіну әділ және дені сау қоғам құрудың кілті болып табылады.
Дайындаған: Эльвира Батурова, Economy.kz порталының сарапшысы
