EC[ON]OMY

Генеративті ЖИ: Қазақстанның Трендтері мен Дамуы

Генеративті жасанды интеллект (ЖИ) заманауи әлемнің бір бөлігіне айналды. Оның қолданысы тәжірибелік деңгейден нақты бизнес шешімдер құралына айналуда. Бірақ бұл технологиялық революцияның басты мәселесі – оны іске асыратын мамандарды дайындау. Қазақстан, басқа елдер сияқты, білім беру бағдарламаларын, бизнес-процестерді және оқыту жүйелерін жаңа талаптарға бейімдеу қажеттілігіне тап болды.

Әлемдік үрдістер: дағдыларға басымдық беру

McKinsey есебіне сәйкес, 2024 жылы компаниялардың 72%-ы ЖИ технологияларын енгізді. Алайда бұл технологияларды қолдану көбінесе кішігірім жобалармен шектеледі, ал масштабтауға маман тапшылығы кедергі келтіреді. Генеративті ЖИ жаңа дағдыларды қажет етеді, бұл компаниялардағы дәстүрлі рөлдердің трансформациясына әкелуде. Мамандардың нақты қызмет атқарудан гөрі жан-жақты қабілеттерге ие болуы маңыздырақ болуда.

Негізгі өзгерістер келесі бағыттарды қамтиды:

1. Техникалық дағдылар. Деректерді талдау, алгоритмдерді әзірлеу және машиналық оқытудың негіздерін түсіну маңызды.

2. Басқарушылық қабілеттер. Басшылар ЖИ мүмкіндіктерін түсініп, оны енгізу стратегияларын дұрыс құрастыруы керек.

3. Талдау қабілеттері. Деректерді түсіну және оны тиімді пайдалану барлық деңгейдегі қызметкерлер үшін маңызды.

Қазақстан: қазіргі жағдай және қиындықтар

Қазақстанда бұл үрдістер әлі де бастау кезеңінде. Университеттердің білім беру бағдарламалары әлемдік стандарттарға сәйкес келмейді. ЖИ бойынша оқыту тек жеке курстармен шектелген және олар көбінесе бизнес қажеттіліктерінен алшақ. Бұл мамандардың жетіспеушілігіне әкеледі. Сонымен қатар, жастардың шетелге кетуі мәселені одан әрі ушықтыруда.

Қазақстанның негізгі мәселелері:

• Бизнес пен білім беру мекемелері арасындағы әлсіз байланыс. Университеттер ескірген бағдарламалар бойынша мамандар дайындайды, бұл қазіргі еңбек нарығының талаптарына сәйкес келмейді.

• Корпоративтік оқыту тапшылығы. Көптеген компаниялар қызметкерлерін жүйелі оқытуға инвестиция салмайды.

• Заманауи технологияларға шектеулі қолжетімділік.Көптеген ұйымдарда ЖИ құралдарын пайдалану мүмкіндігі жоқ.

Генеративті ЖИ және еңбек нарығына әсері

Генеративті ЖИ компаниялар үшін жаңа мүмкіндіктер ашады. McKinsey деректеріне сәйкес, технология уақыт үнемдеуге және шығындарды қысқартуға көмектеседі. Мысалы, жұмыс процестерін автоматтандыру арқылы HR және инвентаризация саласында шығындарды 20-30%-ға дейін азайтуға болады. Бірақ бұл жетістіктерді іске асыру үшін қызметкерлерді даярлау қажет.

ЖИ қолданудың ең тиімді салалары:

• Жабдықтау тізбегін оңтайландыру. Генеративті ЖИ сұранысты болжауға және қорларды басқаруға көмектеседі.

• Деректерді талдау. Технология үлкен көлемдегі ақпаратты өңдеуді жылдамдатып, шешім қабылдауды жеңілдетеді.

• HR процестерін автоматтандыру. Қызметкерлерді іріктеу мен оқытуды жылдамдатуға мүмкіндік береді.

Қазақстан үшін бұл шешімдер экономикалық серпін беруі мүмкін. Бірақ ел инфрақұрылымдық кемшіліктер мен цифрлық сауаттылықтың төмен деңгейімен күресуі қажет.

Ұсыныстар: Қазақстан не істеуі керек?

Халықаралық тәжірибе мен қазіргі жағдайды ескере отырып, келесі үш бағытты бөліп көрсетуге болады:

1. Білім беру бағдарламаларын жаңарту. Қазақстан университеттеріне мамандарды даярлау тәсілдерін қайта қарау қажет. ЖИ, деректерді талдау және бағдарламалау негіздері бойынша курстарды енгізу маңызды. Сондай-ақ, оқу бағдарламаларына практикалық жобаларды қосу керек.

2. Бизнес пен университеттердің ынтымақтастығы. Компаниялар студенттерді оқытуда негізгі серіктестерге айналуы мүмкін. Мысалы, тәжірибелер ұйымдастыру, бірлескен зерттеу жобаларын жүргізу және білім беру бағдарламаларын әзірлеу арқылы нарыққа дайын мамандарды дайындауға болады.

3. Корпоративтік оқытуды дамыту. ЖИ негізіндегі корпоративтік білім беру платформалары қызметкерлерді өзгерістерге жылдам бейімдеуге көмектеседі. Мұндай платформалар жеке тәсіл ұсынып, әр қызметкердің жұмысындағы өзекті дағдыларды дамытуға мүмкіндік береді.

Халықаралық тәжірибе және мысалдар

McKinsey есебінде ЖИ енгізу арқылы табысқа жеткен компаниялар туралы мысалдар келтірілген. Мысалы, икемді оқыту жүйелерін енгізу жаңа қызметкерлерді бейімдеуді 50%-ға жылдамдатты. Қазақстан бұл тәжірибені пайдалана отырып, цифрлық дағдыларды оқыту үшін ұлттық платформа құруы мүмкін.

Тағы бір мысал – HR процестерін автоматтандыру. Кейбір компанияларда бұл қызметкерлерді іріктеу уақытын 30%-ға қысқартты. Қазақстан компаниялары осыған ұқсас шешімдерді енгізіп, өз процестерінің тиімділігін арттыра алады.

Генеративті ЖИ – бұл тек технологиялық жаңалық емес, экономикаға серпін беретін құрал. Қазақстан үшін мамандарды даярлау жаһандық цифрлық экономикаға сәтті интеграцияланудың негізгі шарты болып табылады. Елдің табысы білім беру және корпоративтік жүйелердің жаңа талаптарға қаншалықты жылдам бейімделетініне байланысты. Себебі кез келген технологияның тиімділігін анықтайтын басты ресурс – адамдар.

Дереккөз: McKinsey, «The Future of Technology 2024».

Дайындаған: Лина Егель қызы, Economy KZ порталының сарапшысы

Scroll to Top