EC[ON]OMY

Бірге тамақтанудың бақытқа әсері

Бүгінде біз бақыт туралы айтқанда көбіне табыс, денсаулық немесе тұрғын үй жайын еске аламыз. Бірақ біз назар аудармай жүрген маңызды фактор бар — бірге тамақтану.

Біреумен бірге ас ішу — бұл тек қарын тойдыру емес, бұл – қарым-қатынас, жылулық пен түсіністік. Бұл — бақытқа, сенімге және қоғамдағы тұрақтылыққа тікелей әсер ететін күнделікті дәстүр.

2025 жылғы Дүниежүзілік бақыт есебінде бір маңызды қорытынды жасалды:

Күнделікті біреумен бірге тамақтанатын адамдар – жалғыз тамақтанатындарға қарағанда әлдеқайда бақытты.

Бірге тамақтану – ғасырлар бойы жалғасып келе жатқан адамзат дәстүрі. Бірақ қазір ол біртіндеп жоғалып барады. Адамдар жұмысбасты, үнемі асығыс, көп жағдайда жалғыз тамақтанады.

Бұл неге маңызды?

•  Жалғыз тамақтану — әлеуметтік оқшаулану мен күйзелістің белгісі.

•  Бірге отырып ас ішу — адамдардың арасында сенім орнатады, жақындықты арттырады.

•  Бұл — психикалық денсаулықтың тірегі.

Мысал ретінде Американы алайық. Әлемдегі ең ірі экономика, бірақ ас ішу мәдениеті – керісінше.

Статистика:

•  2023 жылы әрбір төртінші америкалық жалғыз тамақтанған.

•  Күн сайын біреумен бірге кешкі ас ішетіндер – небәрі 38%.

•  Соңғы 25 жылда отбасылық кешкі астың жиілігі екі есе азайған.

Мұндай өзгерістер адамның эмоционалды күйіне тікелей әсер етеді:

Жалғыз тамақтану → күйзеліс, уайым, жалғыздық.

Gallup сауалнамасында адамдарға «Кеше кіммен бірге тамақ іштіңіз?» деген сұрақ қойылды.

Нәтиже:

•  Басқамен бірге ас ішкендер бақыт деңгейін орта есеппен 0,5 баллға жоғары бағалады.

•  Бұл айырмашылық табыс, жасы немесе денсаулығына қарамастан байқалады.

Бұл тек отбасы аясындағы құбылыс емес. Бірге ас ішетіндер:

•  Достар

•  Әріптестер

•  Көршілер

•  Студенттер

Маңыздысы – күнделікті бір рет болсын біреумен бірге тамақ ішу — бұл психологиялық жағынан үлкен қолдау.

Студенттер үшін бірге тамақтану — жаңа ортаға бейімделудің, жалғыздықтан арылудың маңызды құралы.

Көп оқу орындарында асхананың жоқтығы, оқшаулану немесе онлайн оқу жастарды одан сайын жалғыздыққа итермелеп отыр.

Бұл – күйзеліс пен мотивацияның төмендеуіне алып келеді.

Пандемия бәрімізді үйде ұстады, бірақ біз бірге емес, жеке-жеке болдық.

•  Көптеген елдерде жалғыз тамақтану деңгейі күрт өсті.

•  Отбасылар да бірге кешкі ас ішу дәстүрін жиі бұза бастады.

Бұл тенденцияны тоқтату үшін:

•  Мектептерде, университеттерде асханаларды қолдау.

•  Қауымдастықтық ас ұйымдастыру.

•  Кеңселерде ортақ түскі үзілістер қалыптастыру қажет.

Тамақтану мәдениеті әр елде әртүрлі:

Франция, Италия, Испания — бірге тамақтану — өмір салты.

Скандинавия елдері — көбіне жалғыз, бірақ әлеуметтік қолдау жоғары.

АҚШ, Ұлыбритания — жұмысбастылық пен мобильдік бірге тамақтануға мүмкіндік бермейді.

Жалпы заңдылық: Бірге жейтін елдер — бақытты. Жалғыз жейтіндер — уайымшыл.

Бұл енді тек отбасы дәстүрі емес. Бұл – әлеуметтік-экономикалық тұрақтылықтың жаңа индикаторы.

Бірге тамақтану:

•  Жұмыс өнімділігін арттырады.

•  Психологиялық көмекті қажет ететіндер санын азайтады.

•  Отбасылық жанжалдарды азайтады.

Бірге отырып тамақтану — бұл қарапайым, бірақ өте маңызды әрекет. Бұл қарым-қатынас, қамқорлық және жақындық. Бұл — бақыттың бастауы.

Егер біз ұрпағымыздың дені сау, қоғамымыздың берік болуын қаласақ — бір дастархан басына жиналу мәдениетін қайтаруымыз керек.

 

 

Айдын Жолдасым, тәуелсіз сарапшы, арнайы www.economyKZ.org үшін

Scroll to Top