Акмола облысы 2025 жылғы қаңтар–қыркүйек айларында негізгі капиталға салынған инвестиция көлемі бойынша еліміздегі ең жоғары өсім көрсеткен өңірлердің бірі болды. Инвестициялар көлемі 556,6 млрд теңгеге жетіп, 2024 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 50,1%-ға артты. Мұндай серпін бірқатар ірі жобалардың белсенді жүруімен, сондай-ақ 2024 жылғы төмен база әсерімен түсіндіріледі. Былтыр осы кезеңде өсім небәрі 70% деңгейінде болған.
Облыстағы инвестициялардың номиналды көлемі соңғы жылдардағы ең жоғары көрсеткішке жетіп, өңірді елдегі инвестициялық ағындардың маңызды драйверіне айналдырды. Өсім қарқыны бойынша да Акмола облысы Қазақстанда 1-орында. Дегенмен, жоғары динамикаға қарамастан, өңірдің елдегі жалпы инвестициялардағы үлесі әлі де 3–4% шамасында.
Акимат мәліметінше, облыста 4 индустриялық аймақ бар. Оның ішінде республикалық маңызы бар – AQMOLA (Аршалы ауданы), сондай-ақ 3 өңірлік аймақ: «KOKSHE-INDUSTRY» (Көкшетау), «Агрохаб» және «Қоянды» (Целиноград ауданы).
2025 жылғы инвестициялардың шамамен үштен бірі мемлекеттік бюджет есебінен қаржыландырылған. Кейбір аудандарда бұл көрсеткіш одан да жоғары: Целиноград ауданында – 59%, Корғалжында – 52%, Атбасарда – 51%. Бұл жеке сектор инвестицияларының жеткіліксіз қарқынын және көптеген өңірлерде мемлекет негізгі катализатор екенін көрсетеді. Бұл ретте қаржы әлеуметтік инфрақұрылымды жаңартуға – жол жөндеу, мектеп пен аурухана салу, әлеуметтік нысандарды дамытуға бағытталып жатыр.
2025 жылғы негізгі инвестициялық жобалар:
- Көкшетау және Қосшы қалаларында бес жаңа мектеп пен көпбейінді облыстық ауруханалар құрылысы (құны – 18 млрд теңге);
- Dalian Hesheng Holdings (ҚХР) компаниясымен бірлескен дәнді дақылдарды терең өңдеу зауыты, инвестиция көлемі – 650 млн доллар;
- Степногорск ТЭЦ-ін ауқымды жаңғырту;
- Көкшетаудағы РҚ-1 және РҚ-2 нысандарын жаңарту;
- Көкшетау жылу электр орталығын салу;
- Степногорскідегі күкірт қышқылы зауытының екінші желісі;
- Ерейментау ауданындағы испандық инвесторлардың агроөнеркәсіптік кешені;
- Зеренді ауданындағы құны 12,5 млрд теңгелік тау-кен байыту комбинаты.
Өңірдің салалық құрылымы
Акмола облысы көбіне аграрлық өңір ретінде танылғанымен, инвестициялар құрылымында ең үлкен үлес – өнеркәсіпке (30%), транспортқа (16%), ал ауыл шаруашылығы үшінші орында (15%). Өнеркәсіп пен көлік салаларында бюджеттік қаржының үлесі жоғары – тиісінше 40% және 43%.
Өнеркәсіп
2025 ж. қаңтар–қыркүйекте өнеркәсіпке 168,5 млрд теңгебағытталды (ИФО – 184,1%). Өсім драйверлері:
- Тау-кен өнеркәсібі – 52,3 млрд тг (ИФО – 181,2%): Зерендідегі ГОК құрылысы;
- Энергиямен жабдықтау, газ және бу – 47 млрд тг (ИФО – 196%): коммуналдық желілерді жаңғырту;
- Су шаруашылығы – 34,7 млрд тг (ИФО – 150,8%).
Өңдеуші өнеркәсіпте инвестициялар екі еседен артық өсті (ИФО – 220,5%). Бұл өсім бір ғана жобаға емес, 20 ауданның 6-ында бір уақытта іске асып жатқан ауқымды жобаларға байланысты.
Транспорт және қойма шаруашылығы
Салаға салынған инвестициялар 38% өсіп, 87,9 млрд теңгені құрады. 2025 жылы:
- 900 км автожол жөнделді;
- өңірлік маңызды трассалар қайта құрылуда;
- теміржол вокзалдары жаңартылып жатыр;
- жаңа логистикалық хабтар мен қоймалар салынып жатыр.
Ауыл, орман және балық шаруашылығы
Ауыл шаруашылығына 85,4 млрд теңге (ИФО – 135%) инвестиция құйылды. Көшбасшы аудандар:
- Буланды – 14,4 млрд тг
- Аршалы – 12,4 млрд тг
- Сандықтау – 9,7 млрд тг
Екі ірі бидайды терең өңдеу жобасы (ҚХР инвесторлары) іске аспақ. АӨК дамуы Астана маңында азық-түлік белдеуін қалыптастырумен тығыз байланысты.
Жылжымайтын мүлік
Инвестициялар көлемі – 76,9 млрд тг, бұл өткен жылмен салыстырғанда 1,2% төмен. Себебі өңірде тұрғын үй құрылысы азайған (-5%).
Негізгі инвестиция ағындары:
- Көкшетау – 24,7 млрд тг
- Қосшы – 15,5 млрд тг
- Целиноград ауданы – 17,6 млрд тг
Бұл аумақтарда тұрғын үйге және коммерциялық жылжымайтын мүлікке сұраныс жоғары.
Инвестициялардың аудандық құрылымы
Облыста 17 аудан және 3 қала бар, олардың әрқайсысы өзіндік инвестициялық орталық ретінде дамып келеді.
Ең көп инвестиция тартқан өңірлер:
1. Көкшетау – 105,5 млрд тг
2. Целиноград ауданы – 68,9 млрд тг
3. Зеренді ауданы – 64,7 млрд тг
4. Бурабай ауданы – 47,3 млрд тг
5. Аршалы ауданы – 45 млрд тг
Бұл бес өңір облыстағы барлық инвестицияның 60%қамтамасыз етеді.
Көкшетау
Инвестициялар 2024 жылғы 46,8 млрд теңгеден 2025 жылы 105,5 млрд теңгеге дейін өсті (ИФО – 213%). Өсімнің негізгі себептері:
- коммуналдық инфрақұрылымды жаңарту;
- жаңа ТЭЦ құрылысы;
- тұрғын үй әрі әлеуметтік нысандар салу.
Целиноград ауданы
Инвестициялар – 68,9 млрд тг (-4,6%). Жоспарланған жобалар:
- Кояндыда алюминий прокаты зауыты;
- «Менің фермам» фармацевтикалық өндірісі;
- 5 мың тонналық көкөніс қоймасы (II кезең).
Аудандағы инвестицияның 59% – бюджет есебінен, бұл Астанаға жақындық және мемлекеттік қаржыландырудың жоғары деңгейімен түсіндіріледі.
Зеренді ауданы
Инвестициялар төрт есеге өсіп, 64,7 млрд теңгеге жетті. Негізгі драйвер – 12,5 млрд тг тұратын ГОК құрылысы.
Қосымша жобалар:
- «Агро Милк Проджект» сүт фермасы (400 бас ІҚМ);
- Қарағай станциясында индустриялық аймақ құру бастамасы;
- 2026 жылдан бастап «Алтынтау Көкшетау» кенішін дамытуға 700 млн доллар инвестиция құю жоспарлануда.
Бурабай ауданы
Өсу курорттық аймақты дамытуға байланысты:
- «Ақбұра» курорт аймағы;
- Wyndham және Hilton қонақүйлері;
- туристер қауіпсіздігі мен цифрлық сервистерді кеңейту;
- 800 басқа сүт фермасын жаңғырту (4 млрд тг);
- 50 т/тәулік қуаттылықтағы сүт өңдеу зауыты жобасы.
Бұл аудан туризм, АӨК және қызмет көрсету салаларында ең тартымды өңірлердің бірі болып қала береді.
Акмола облысы 2025 жылы Қазақстандағы инвестициялық өсімі ең жоғары өңірлердің бірі ретінде қалыптасты. Индустриялық және инфрақұрылымдық жобалардың кеңеюі облыстың инвестициялық белсенділігі артқанын көрсетеді.
Алайда негізгі сын-тегеуріндер сақталып отыр:
- инвестициялардың 33% – бюджет есебінен, яғни жеке сектор үлесі әлі төмен;
- өңірдің елдегі жалпы инвестициялардағы үлесі – 3–4%.
Сонымен қатар, облыстың басты өсу нүктелері айқын қалыптасты:
- Көкшетау – инфрақұрылым және ТЭЦ;
- Целиноград – жылжымайтын мүлік және логистика;
- Зеренді – тау-кен өнеркәсібі;
- Бурабай – туризм және қызмет көрсету.
Ірі индустриялық жобалар, инфрақұрылымдық жаңартулар және Астана маңындағы экономикалық белсенділік өңірдің болашақ әлеуетін күшейтіп отыр. Қаржыландыру дереккөздерін әртараптандыра отырып, Акмола облысы жақын жылдары Қазақстанның ең инвестицияға тартымды өңірлерінің біріне айналу мүмкіндігіне ие.
Ақмарал Эрик, Назарбаев Университеті, арнайы www.economyKZ.org үшін
