Әлемдік мемлекеттер үшін криптовалютадан салық алу мәселесі күн тәртібінде тұр. Анари Хаффман мен оның серіктестері жүргізген Норвегиядағы зерттеу криптовалюта нарығын реттеуде салық органдарының кездесетін қиындықтары мен мәселелерін ашып көрсетеді. Бұл мақалада осы зерттеудің нәтижелері талданады және криптовалюта кеңейген жағдайда тиімді салық саясатын қалыптастыру үшін ұсыныстар келтіріледі.
Анари Хаффманның зерттеуі Норвегия Салық қызметінің жинаған көптеген деректеріне негізделген. Бұл деректер криптобиржалардан алынған ақпаратты, салық декларацияларын, салық тексерулерінің нәтижелерін және криптоинвесторлардан жиналған сауалнама деректерін қамтиды.
Зерттеу нәтижелері
• Салыққа жауапсыздықтың таралуы: Зерттеу көрсеткендей, Норвегия халқының шамамен 6%-ы декларацияланбаған криптовалюталарға ие. Бұл криптоинвесторлар арасында салықтан жалтарудың жоғары деңгейін көрсетеді.
• Жауапсыздықтың демографиялық талдауы: Салыққа жауапсыздыққа бейім адамдар негізінен жастар, ер адамдар және қала тұрғындары болып табылады. Бұл топ криптонарығында белсенді және жоғары тәуекелге бейім, бұл салықтан жалтару ықтималдығын арттырады.
• Салық түсімдеріне әсері: Салыққа жауапсыздық көбінесе криптовалюта салығының түсімдерін едәуір төмендетеді, өйткені көптеген криптоинвесторлар өз табыстарын жасырады.
• Салық тексерулерінің тиімділігі: Зерттеу, салық органдары нақты тексеру объектілерін анықтай алса, салық тексерулерінің пайдасы болатынын көрсетеді. Алайда, тексерулерді кең ауқымды халық арасынан жүргізу тиімділігі төмен, әсіресе олар тек белгілі бір топтың (жасы мен табысы бойынша) мүшелеріне бағытталса ғана пайдалы болады.
Зерттеу нәтижелері бойынша, криптовалютадан салық алуды жақсарту үшін салық саясатында нақты және мақсатты стратегияларды әзірлеу қажет. Салық органдары криптовалюта саласындағы салыққа жауапсыздықпен күресуде деректерді бақылау және талдау технологияларын жетілдіруі тиіс, сондай-ақ халықаралық деңгейде ақпарат алмасу және үздік тәжірибелерді бөлісу арқылы ынтымақтастықты күшейтуі қажет.
Дайындаған: Сұлтан Валиханов, Economy.kz порталының сарапшысы
