Қытай 2024 жылды тұрақты нәтижелермен аяқтап, өнеркәсіп пен бөлшек сауда салаларында күткеннен жоғары көрсеткіштерге қол жеткізді. Бұл деректер әлемдік экономикалық қиындықтарға қарамастан, Қытай экономикасының тұрақтылығын тағы да дәлелдейді.
Өнеркәсіп: көшбасшы салалар
2024 жылдың желтоқсанында Қытайдағы өнеркәсіп өндірісі өткен жылмен салыстырғанда 6,2%-ға өсті, бұл сарапшылардың 5,4%-дық болжамынан жоғары болды. Орташа жылдық өсім 5,8%-ды құрады.
Өсімге ең үлкен үлес қосқан салалар:
• Машина жасау: 9,2% өсу.
• Автокөлік өндірісі: 17,7%-дық айтарлықтай өсім.
• Компьютерлер мен байланыс құралдары өндірісі: 8,7%-ға артты.
• Түсті металлургия: 9,7%-дық өсім.
Сонымен қатар, химия өнеркәсібі (+9,4%) мен тоқыма өнеркәсібі (+4,6%) де тұрақты өсім көрсетті. 41 негізгі саланың 34-інде оң өзгерістер тіркелген, бұл әртараптандырылған өсімнің айқын көрсеткіші.
Жаһандық жеткізу тізбегіндегі қиындықтарға қарамастан, өңдеу өнеркәсібі Қытай экономикасының негізгі қозғаушы күші болып қалуда.
Бөлшек сауда: көрсеткіштер болжамнан жоғары
2024 жылдың желтоқсанында бөлшек сауда көлемі 3,7%-ға өсті, бұл 3,5%-дық болжамнан асып түсті. Көшбасшы тауарлар санатына мыналар кіреді:
• Тұрмыстық техника: 39,3%-дық өсу, бұл қараша айындағы 22,2%-бен салыстырғанда айтарлықтай жоғары.
• Азық-түлік өнімдері: тұрақты өсім – 9,9%.
• Киім-кешек: соңғы алты айда алғаш рет оң көрсеткішке шықты (+0,8% қарашадағы -4,5%-бен салыстырғанда).
Сонымен қатар, зергерлік бұйымдар (-1,0%) мен бензин (-2,8%) сұранысы төмен деңгейде қалып отыр, бірақ төмендеу қарқыны баяулаған.
Қытайдың ЖІӨ: динамика және тәуекелдер
2024 жылы Қытайдың жалпы ішкі өнімі (ЖІӨ) 5%-ға өсіп, Қытай Коммунистік партиясы қойған мақсаттарға толық сәйкес келді. Әсіресе, төртінші тоқсандағы көрсеткіштер ерекше жоғары болды:
• Жылдық өсім 5,4%, үшінші тоқсандағы 4,6%-бен салыстырғанда айтарлықтай жоғары.
• Тоқсандық өсім 1,6%, бұл алдыңғы кезеңдегі 1,3%-дан жоғары.
Бұл деректер ішкі сұраныстың қалпына келуі мен өнеркәсіп белсенділігінің артуын көрсетеді.
Дегенмен, Қытай экономикасы үшін кейбір тәуекелдер сақталуда:
• АҚШ тарапынан жаңа тарифтер енгізу қаупі.
• Жылжымайтын мүлік нарығындағы мәселелер.
• Тұтынушылық сұраныстың әлсіздігі.
2025 жылға арналған жоспарлар
Халықаралық ұйымдар Қытайдың 2025 жылға арналған ЖІӨ өсімін 4–4,5% деңгейінде болжайды. Алайда Қытай үкіметі 5% деңгейінде мақсат қойды.
Бұл мақсаттарға жету үшін Қытай келесі шараларды қабылдауды жоспарлап отыр:
• 3 трлн юань көлемінде облигациялар шығару (2024 жылы – 1 трлн юань).
• Сұранысты қолдауға бағытталған субсидияларды ұлғайту.
• Банк және қор нарығын ынталандыру шаралары.
2024 жылы Қытай экономикасы жоғары нәтижелерге қол жеткізіп, қиын жағдайларда өзінің тұрақтылығын дәлелдеді. Дегенмен, алдағы жылдары Қытай үкіметіне жаңа стратегиялық шешімдер қабылдап, қауіп-қатерлерді азайту үшін белсенді жұмыс істеу қажет. 2025 жылы ынталандыру шаралары экономиканы одан әрі өсірудің маңызды қадамы болмақ.
Дайындаған: Қуаныш Бейсенғазин, Ұлттық Экономикалық Зерттеулер Бюросының басшысы, арнайы www.economykz.org порталы үшін
