EC[ON]OMY

Қазақстанның сақтандыру секторының 2025 жылғы өсімі

2025 жылдың мамыр айында Қазақстанның сақтандыру секторы тұрақты өсім көрсетуді жалғастырды. Компаниялардың активтері көбейіп, сақтандыру сыйлықақылары мен төлемдер артып, таза пайда да оң көрсеткіште қалды. Дегенмен, бұл өсімнің артында нарық құрылымындағы өзгерістер, ерікті сақтандырудың үлесі артуы және халықтың зейнетақы өнімдеріне бет бұруы жатыр.

Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің деректеріне сәйкес, сақтандыру ұйымдарының жиынтық активтері 3,38 трлн теңгеге жетіп, мамыр айында 0,8%-ға, ал жыл басынан бері 8,1%-ға өсті. Бұл активтердің басым бөлігі — мемлекеттік және корпоративтік бағалы қағаздар (72% жуық). Сақтандыру резервтері 2,18 трлн теңгеге жетіп, барлық міндеттемелердің 91%-ын құрады.

Сақтандыру компанияларының меншікті капиталы да артып жатыр — мамырда 1,2%-ға өсіп, 992 млрд теңгеге жетті. Ай ішіндегі таза пайда — 31,8 млрд теңге, ал бес айлық көрсеткіш — 74,4 млрд. Бұл сақтандыру секторының қаржылық тұрақтылығы жоғары екенін көрсетеді.

2025 жылдың басынан бері жиналған сақтандыру сыйлықақыларының көлемі 674,5 млрд теңгені құрады. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 24%-ға артық. Ең үлкен өсім ерікті жеке сақтандыруда байқалды (+34%). Бұл ретте, аннуитеттік өнімдер мен жазатайым оқиғалардан сақтандыру басты үлесті алып отыр. Мысалы, зейнетақы аннуитеттері бойынша 120 млрд теңгеден астам сыйлықақы жиналды — бұл азаматтардың болашақ табыстары мен қаржылық қауіпсіздігіне мән бере бастағанын білдіреді.

Мүлікті сақтандыру мен азаматтық жауапкершілікті ерікті түрде сақтандыру да қарқын алып отыр — жылдық өсім шамамен 20%. Ал міндетті сақтандыру (мысалы, автосақтандыру) 7%-ға өсті. Жалпы алғанда, жыл басынан бері 10,5 миллионнан астам сақтандыру келісімі жасалған — бұл былтырғыдан 26% артық.

Сақтандыру төлемдерінің көлемі де айтарлықтай өсті. Қаңтар–мамыр айларында төлемдер 166,7 млрд теңгені құрады — бұл бір жыл бұрынғы көрсеткіштен 41%-ға көп. Ең үлкен өсім — ерікті мүліктік сақтандыру (+62%) және өмір мен аннуитеттік өнімдер бойынша төлемдерде (+47%).

Бұл нені білдіреді?

Біріншіден, сақтандыру нарығы тек міндетті сақтандырумен шектелмей, азаматтардың ерікті түрде қауіпсіздік іздеу алаңына айналуда.

Екіншіден, халықтың зейнетақы аннуитеттеріне қызығушылығы мен келісімшарттар санының артуы — қаржылық сауаттылық пен ұзақ мерзімді жоспарлаудың жақсарғанының белгісі.

Үшіншіден, төлемдердің өсуі сақтандыру оқиғаларының да артып жатқанын көрсетеді. Сондықтан компаниялар тәуекелдерді басқару, тариф саясаты және өтемақыны уақытылы төлеу жағынан жұмысын күшейтуі керек.

Сектор рентабельді болғанымен, оның болашағы бірнеше факторға тәуелді:

•  өнімдерді халықтың қажеттілігіне сәйкестендіру;

•  сату және төлем процестерін цифрландыру;

•  қайта сақтандыру тәуекелдерін шектеу (бүгінде премиялардың 80%-ы шетелге беріледі);

•  халық сенімін арттыру — әсіресе өмірді және денсаулықты сақтандыру сияқты күрделі бағыттарда.

Бүгінде сақтандыру — тек автосақтандыру емес. Бұл — экономиканың тұрақтылығын қамтамасыз ететін, халықтың табысын қорғауға көмектесетін және ұзақ мерзімді қаржылық қауіпсіздікке жол ашатын маңызды сектор. Мемлекеттік қолдау, инновация мен ашықтықты арттыру арқылы бұл сала Қазақстан экономикасының маңызды инвесторына айналуы мүмкін.

 

Дайындаған: Ален Серік, EconomyKZ.org порталының сарапшысы

Scroll to Top