EC[ON]OMY

Қазақстанның 2024 жылғы құнды қағаздар нарығы

2024 жылы Қазақстанның құнды қағаздар нарығы жаһандық экономикалық қиындықтарға қарамастан, жоғары өсу қарқынын көрсетіп отыр.

Акция және облигациялар нарығындағы сауда белсенділігінің артуы, сондай-ақ, ұжымдық инвестициялар нарығының дамуы өсу драйверлері болды.

Бұл талдау 2024 жылғы шілде айындағы Қазақстан Республикасының қаржы секторына шолу негізінде жасалды, онда нарықтағы негізгі көрсеткіштер мен үрдістер сипатталады.

Нарықтық капитализация және акциялар нарығының динамикасы:

Қазақстанның қор нарығының капитализациясы 2024 жылдың шілдесінде 1,9%-ға өсіп, 32,9 трлн теңгені құрады. Жыл басынан бері капитализация 23,1%-ға немесе 6,2 трлн теңгеге өсті, бұл қазақстандық компаниялардың акцияларына инвесторлардың жоғары қызығушылығын көрсетеді. Ірі компаниялар, мысалы, «Банк ЦентрКредит» АҚ (+9,9%), «ҚазМұнайГаз» АҚ (+5,8%) және «Қазақтелеком» АҚ (+5,5%) капитализацияның өсуіне айтарлықтай үлес қосты.

KASE индексі де оң динамиканы көрсетті, 1,6%-ға өсіп, 5 234,4 пунктке жетті, бұл жылдың басындағы деңгейден 25%-ғажоғары. Бұл өсу қазақстандық акциялар нарығының тұрақтылығын және қаржы құралдарына сұраныстың жоғары екендігін көрсетеді.

Акциялармен сауда көлемі:

2024 жылдың шілдесінде Қазақстан қор биржасындағы (KASE) акциялармен сауда көлемі 54,9 млрд теңгені құрап, маусыммен салыстырғанда 5,4 есе өсті. Бұл өсім «АК Алтыналмас» АҚ акцияларын кері сатып алу бойынша белсенді мәмілелермен және «Алтай Ресорсиз» АҚ мен «Кселл» АҚ акцияларына қызығушылықтың артуымен байланысты болды. Институционалдық инвесторлардың, оның ішінде зейнетақы қорлары мен сақтандыру компанияларының қатысуы сауда көлемдерінің артуында маңызды рөл атқарды. Сауда көлемінің капитализация өсуімен бірге артуы акциялар нарығының одан әрі белсенділігін көрсетеді.

Облигациялар нарығының дамуы:

Облигациялар нарығы Қазақстанның құнды қағаздар нарығының маңызды бөлігі болып қала береді. 2024 жылдың шілдесінде корпоративтік облигациялар көлемі 14,1 трлн теңгені құрады, бұл өткен аймен салыстырғанда 0,4%-ғажәне жылдың басымен салыстырғанда 4,7%-ға жоғары. Корпоративтік облигациялар саудасы маусыммен салыстырғанда 3,5 есе өсіп, 812,2 млрд теңгеге жетті. Бұл өсім ірі корпорациялардың жаңа облигацияларының орналастырылуымен байланысты болды, бұл қазақстандық және халықаралық инвесторлардың корпоративтік қарызға сұранысының артуын білдіреді.

Облигациялардың бастапқы нарығы да айтарлықтай өсті: орналастыру көлемі 761,8 млрд теңгені құрады, бұл 2024 жылдың маусымымен салыстырғанда 3,7 есе көп. Қазақстанда корпоративтік облигацияларға деген қызығушылық артып келеді, бұл корпоративтік секторға деген жоғары сенімді көрсетеді.

Мемлекеттік облигациялармен сауда көлемі де 5%-ға артып, 2024 жылдың шілдесінде 26,7 трлн теңгеге жетті. Мемлекеттік құнды қағаздар институционалдық инвесторлар үшін тартымды құрал болып қала береді, олар тұрақты кіріс әкеліп, минималды тәуекелдерді қамтамасыз етеді.

Ұжымдық инвестициялар нарығы:

Қазақстандағы ұжымдық инвестициялар нарығы уақытша түзетулерге қарамастан белсенді дамуды көрсетуде. 2024 жылғы 1 тамыздағы жағдай бойынша елде 54 пайлық инвестициялық қор жұмыс істейді: 25 интервальды, 28 жабық және 1 ашық. 2024 жылдың шілде айында пайлық инвестициялық қорлардың жалпы активтері 3,9%-ға (немесе 11,6 млрд теңгеге) қысқарып, 288,3 млрд теңгені құрады. Бұл төмендеу қазақстандық эмитенттердің мемлекеттік емес құнды қағаздарының құнсыздануымен байланысты болды.

Алайда, акционерлік инвестициялық қорлардың активтерін қосқанда, ұжымдық инвестициялар нарығындағы жалпы активтер көлемі 480,8 млрд теңгені құрап, өткен аймен салыстырғанда 2,3%-ға төмендеді. Қор активтерінің төмендеуі нарықтағы волатильділікпен және портфельдік түзетулермен байланысты, бірақ ұжымдық инвестицияларға деген қызығушылық жоғары деңгейде қалуда.

Даму перспективалары:

Қазақстанның құнды қағаздар нарығы инвесторлар үшін кең мүмкіндіктер ұсынады. Сауда белсенділігінің одан әрі артуы және жаңа реттеушілік бастамалар аясында акциялар мен облигациялар саудасы кеңейе түседі деп күтілуде. Ұжымдық инвестициялардың, соның ішінде пайлық және акционерлік қорлардың дамуы бөлшек инвесторларды тартуға маңызды рөл атқарып, оларды инвестицияларды әртараптандыру мүмкіндіктерімен қамтамасыз етеді.

Зейнетақы қорлары мен сақтандыру компаниялары сияқты институционалдық инвесторлар нарыққа қатысуды арттыруды жалғастыруда, бұл сауда көлемдерінің өсуіне және өтімділіктің жақсаруына ықпал етеді. Пайлық қорлар мен ETF (биржалық қорлар) түріндегі ұжымдық инвестициялар танымал бола түсуде, бұл инвесторларға тұрақты және ұзақ мерзімді шешімдер ұсынады.

Қорытынды:

2024 жылы Қазақстанның құнды қағаздар нарығы тұрақты өсуді көрсетіп, акциялар мен облигациялар нарығының саудасы артып, ұжымдық инвестициялар дамып келеді. Уақытша түзетулерге қарамастан, нарық институционалдық және бөлшек инвесторлар үшін тартымды болып қала береді. Ағымдағы динамика сақталатын болса, Қазақстан аймақтағы негізгі қаржы орталықтарының бірі ретінде өз позицияларын нығайта отырып, инвестициялар үшін алуан түрлі және тартымды мүмкіндіктер ұсынады.

Дайындаған: Сұлтан Уәлиханов

Economy.kz порталының сарапшысы

Scroll to Top