Мәдениет, спорт, туризм және ақпараттық кеңістік саласы елдің ұлттық бірегейлігі мен халықаралық имиджін қалыптастыруда маңызды рөл атқарады.
Қазақстан Республикасының 2025–2027 жылдарға арналған бюджетінде осы бағыттарды дамытуға айтарлықтай қаражат бөлінген.

Жалпы шығындар: негізгі сандар
2025–2027 жылдарға арналған «Мәдениет, спорт, туризм және ақпараттық кеңістік» функционалдық тобы бойынша келесі шығындар көзделген:
- 2025 жыл: 278 007 998 мың теңге,
- 2026 жыл: 210 702 150 мың теңге,
- 2027 жыл: 210 223 773 мың теңге.
Бұл қаражат үш негізгі бағытқа бөлінеді: жоғары жетістіктер спортының дамуы, мемлекеттік ақпараттық саясат және мәдениет пен өнер саласының бәсекеге қабілеттілігін арттыру.
Жоғары жетістіктер спортын дамыту: Жаңа жеңістерге дайындық
2025–2027 жылдарға арналған жоғары жетістіктер спортының дамуына келесі шығындар жоспарланған:
- Жалпы сома: 247 064 334 мың теңге,
- 2025 жыл: 123 822 755 мың теңге,
- 2026 жыл: 61 574 324 мың теңге,
- 2027 жыл: 61 667 255 мың теңге.
Бұл қаражат республикалық және халықаралық спорттық іс-шараларды ұйымдастыруға, Қазақстанның ұлттық командаларының халықаралық жарыстарға дайындықтары мен қатысуларына, медициналық тексерулер, алдын алу және сауықтыру іс-шараларын өткізуге, антидопингтік талдаулар жүргізуге, сондай-ақ спорт кадрларын кәсіби қайта даярлау мен олардың біліктілігін арттыруға жұмсалады.
Сонымен қатар, қаражат танымал спортшылар мен жаттықтырушыларға ай сайынғы материалдық қолдау көрсетуге бағытталады.
Негізгі көрсеткіштер мен нәтижелер:
- Халықаралық спорттық іс-шараларда жеңіп алынған медальдар саны: 2025 жылы – 772 медаль, 2026 жылы – 774 медаль, 2027 жылы – 784 медаль.
- Республикалық спорт нысандарының жүктелуі: 2025 жылы – 87%, 2026 жылы – 88%, 2027 жылы – 89%.
- Мүгедектердің спортпен шұғылдану үлесі: 2025 жылы – 19%, 2026 жылы – 20%, 2027 жылы – 21%.
- Қазақстанның ұлттық командаларының кеңейтілген медициналық тексеруден өтуі: 2025 жылы – 59,8%, 2026 жылы – 60,3%, 2027 жылы – 60,9%.
- Спорттық мамандардың біліктілігін арттыру: 2025 жылы – 56,9%, 2026 жылы – 57%, 2027 жылы – 57,1%.
Бұл шаралар елдің спорттық әлеуетін нығайтуға, бұқаралық спортты дамытуға және халықтың барлық топтары үшін, соның ішінде мүмкіндігі шектеулі жандар үшін спорттық іс-шаралардың қолжетімділігін қамтамасыз етуге бағытталған.
Мемлекеттік ақпараттық саясат: Ақпараттық кеңістіктегі позицияны күшейту
2025–2027 жылдарға арналған мемлекеттік ақпараттық саясатты іске асыруға келесі шығындар қарастырылған:
Жалпы сома: 200 815 510 мың теңге,
2025 жыл: 66 896 600 мың теңге,
2026 жыл: 66 963 663 мың теңге,
2027 жыл: 66 955 247 мың теңге.
Бұл қаражат мемлекеттік ақпараттық саясаттың тиімділігін арттыруға және отандық бұқаралық ақпарат құралдарының бәсекеге қабілеттілігін нығайтуға бағытталған. Мемлекеттік тапсырыстар телерадиохабар тарату, баспа басылымдары және интернет-ресурстар арқылы орналастырылатын болады.
Негізгі көрсеткіштер мен нәтижелер:
- Халықтың мемлекеттік саясатты БАҚ арқылы жариялау деңгейіне қанағаттануы: 2025 жылы – кемінде 69,2%, 2026 жылы – кемінде 69,3%, 2027 жылы – кемінде 69,4%.
- Отандық ақпараттық өнімдерге сұраныс деңгейі: 2025 жылы – кемінде 70,2%, 2026 жылы – кемінде 70,3%, 2027 жылы – кемінде 70,4%.
- Республикалық телеарналардың «Qazaqstan», «Balapan», «Хабар» «TNS Central Asia» деректері бойынша ТОП-10 рейтингіне кіруі.
Бұл көрсеткіштер мемлекеттің тиімді және бәсекеге қабілетті ақпараттық кеңістікті құруға, отандық бұқаралық ақпарат құралдарына халықтың сенімін арттыруға деген ұмтылысын көрсетеді.
Мәдениет және өнер: Мәдени мұраны сақтау және дамыту
2025–2027 жылдарға арналған мәдениет және өнер саласын дамыту, мәдени мұраны сақтау және насихаттау, сондай-ақ архивтік іс-шараларды арттыру мақсатында келесі қаражат бөлінеді:
- Жалпы сома: 164 932 517 мың теңге,
- 2025 жыл: 55 716 702 мың теңге,
- 2026 жыл: 54 937 744 мың теңге,
- 2027 жыл: 54 278 071 мың теңге.
Бұл қаражат келесі іс-шараларға бағытталады:
- Тарихи-мәдени мұра объектілерін сақтау үшін ғылыми-қалпына келтіру жұмыстары.
- Қазақ халқының тарихи-мәдени объектілерін жүйелеу және зерттеу.
- Республикалық маңызы бар кітапханаларда (Ұлттық кітапхана, Ұлттық академиялық кітапхана, Зағип және нашар көретін азаматтарға арналған республикалық кітапхана, Қазақстан Республикасының Кітап палатасы) ақпаратқа қолжетімділікті қамтамасыз ету.
- Архивтік құжаттарды және баспа архивтерін сақтау, бес республикалық архив мекемелерінің (Орталық мемлекеттік архив, Қолжазбалар және сирек кітаптар ұлттық орталығы, Ұлттық архив, Орталық мемлекеттік кинофотоқұжаттар және дыбыс жазбалары архиві, Орталық мемлекеттік ғылыми-техникалық құжаттар архиві) қызметін қамтамасыз ету.
- Әлеуметтік маңызы бар әдебиеттерді шығару және тарату.
- Әдебиет және өнер саласы қызметкерлерін ынталандыру.
- Ұлттық фильмдер өндірісі және фильмдерді қазақ тіліне дубляждау.
Негізгі көрсеткіштер мен нәтижелер:
- Ұлттық кітап қорын цифрлық форматқа ауыстыру үлесі: 2025 жылы – 45%, 2026 жылы – 46%, 2027 жылы – 47%.
- Мемлекеттік архивтерде сақталатын архивтік құжаттардың көлемі: 2025 жылы – 27,6 млн сақтау бірлігі, 2026 жылы – 28 млн сақтау бірлігі, 2027 жылы – 28,4 млн сақтау бірлігі.
- ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мәдени мұра объектілерінің саны: 2025 жылы – 16 объект.
- Қазақстандық киноөндірістегі ұлттық фильмдердің үлесі: 2025 жылы – 25%, 2026 жылы – 28%, 2027 жылы – 30%.
- Кинопрокаттағы қазақ тіліндегі фильмдердің үлесі: 2025 жылы – 20%, 2026 жылы – 22%, 2027 жылы – 25%.
- Шетелде сақталған көркем, деректі және анимациялық фильмдердің жалпы санының қалпына келтірілген үлесі: 2025 жылы – 6,95%, 2026 жылы – 9,27%, 2027 жылы – 11,2%.
Бұл шаралар Қазақстанның мәдени мұрасын сақтау және насихаттауға, шығармашылық индустрияларды ынталандыруға және ұлттық киноны қолдауға бағытталған, бұл болашақта ұлттық мәдениетті нығайтуға және оны халықаралық аренада танытуға ықпал етеді.
Қорытынды
Қазақстандағы мәдениет, спорт және ақпараттық кеңістікке арналған 2025–2027 жылдарға арналған бюджет шығындары мемлекеттің осы стратегиялық маңызды салаларды дамытуға деген адалдығын көрсетеді. Спорт, мәдениет және медиа саласына инвестициялар ұлттық бірегейлікті нығайтуға, азаматтардың өмір сүру сапасын жақсартуға және Қазақстанның халықаралық беделін арттыруға ықпал етеді. Жоспарланған іс-шаралардың сәтті жүзеге асырылуы тұрақты мәдени және ақпараттық кеңістік құруға, қоғамның үйлесімді дамуына ықпал ететін негізгі фактор болып табылады.
Дайындаған: Лина Егель қызы
Economy.kz порталының сарапшысы


