EC[ON]OMY

Қазақстандағы инвестициялардың 2025 жылғы көрсеткіштері

Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, 2025 жылдың қаңтарында Қазақстандағы негізгі капиталға салынған инвестициялар 807,1 млрд теңгені құрады, бұл өткен жылдың қаңтарымен салыстырғанда 0,2%-ға ғана артық. Бірақ бұл жалпы көрсеткіштің артында үлкен өзгерістер жатыр.

Ec[ON]omyKZ желілік басылымының сарапшысы атап өткендей, Қазақстанда инвестиция тарту бойынша аймақтық айырмашылықтар күшейіп келеді. Кейбір өңірлерде инвестициялар қарқынды өссе, кейбірінде керісінше күрт төмендеуде. Мысалы, Ақтөбе облысында инвестиция 88,9%-ға, Жетісу облысында – 82,1%-ға, Түркістан облысында – 74,9%-ға өскен. Ал Ұлытау облысында керісінше 55,2%-ға, Қостанай облысында – 51,4%-ға, Атырау облысында – 49,3%-ға қысқарған.

Негізгі инвестиция көздері өзгеріссіз қалып отыр – қаңтар айында кәсіпорындардың өз қаражаты жалпы инвестиция көлемінің 70,5%-ын (568,8 млрд теңге) құрады. Ал мемлекеттік бюджеттен қаржыландыру 5,7 есеге артып, 130,9 млрд теңгеге (16,2%) жетті. Бұл өсім мемлекеттік қолдаудың күшеюімен байланысты болғанымен, оның ұзақмерзімді перспективада қаншалықты тиімді екені белгісіз.

Айта кететін жайт – банктер арқылы қаржыландыру үлесі небәрі 3,9%-ды құрады. Бұл бизнестің банктік несиелерді алуға қызығушылығы төмен екенін немесе несие шарттарының тым қатаң екенін көрсетеді.

Негізгі капиталға салынған инвестицияның басым бөлігі (43,1%) өнеркәсіпке бағытталған. Оның ішінде:

• 27,1%-ы – тау-кен өндірісі саласына,

• 9,4%-ы – өңдеу өнеркәсібіне салынған.

Одан кейінгі орында жылжымайтын мүлікпен байланысты салалар (20,8%) мен көлік және қойма шаруашылығы (10,7%) тұр.

Бұл көрсеткіштер Қазақстан экономикасының әлі де шикізат секторына тәуелді екенін көрсетеді. Ал инновациялық салаларға инвестиция тарту қарқыны баяу. Мысалы, денсаулық сақтау мен әлеуметтік қызметтерге тек 3,4%, ал ғылыми-зерттеу және техникалық қызметке – 0,5% ғана бөлінген.

Инвестициялық нарықтың негізгі трендтері мен сын-қатерлері

1. Мемлекеттік инвестициялардың үлесі артып келеді

Бұл – жеке сектордағы инвестициялық белсенділіктің төмендігінен туындаған қажеттілік. Егер бұл тенденция жалғаса берсе, экономика мемлекетке одан әрі тәуелді бола түседі.

2. Аймақтық инвестиция теңсіздігі күшеюде

Кейбір өңірлер инвестиция тартуда жоғары қарқын көрсетсе, кейбірінде күрт төмендеу байқалуда. Мемлекет бұл теңсіздікті реттеу үшін өңірлік даму бағдарламаларын қайта қарауы қажет.

3. Банктердің экономикаға қатысуы төмен

Егер банктер кәсіпорындарды қаржыландырудан алшақтай берсе, бұл бизнестің дамуына үлкен кедергі келтіреді.

4. Шикізат секторына тәуелділік сақталуда

Қазақстандағы инвестиция құрылымы әлі де мұнай, газ және тау-кен өндірісіне негізделген. Бұл – экономиканың ұзақмерзімді тұрақтылығына қауіп төндіретін фактор.

2025 жылдың қаңтарындағы инвестициялық көрсеткіштер Қазақстан экономикасының күрделі кезеңде екенін көрсетеді. Жалпы инвестиция өсімі аз болса да, оның құрылымдық өзгерістері маңызды сигнал береді.

Ел экономикасын ұзақмерзімді дамыту үшін инвестицияларды тек шикізат секторына емес, жоғары технологиялық салаларға да бағыттау қажет. Әйтпесе, Қазақстан шикізат экспортына тәуелділіктен арыла алмайды.

Дайындаған: Ален Серік арнайы www.economyKZ.org үшін

Scroll to Top