Отын-энергетикалық кешен және жер қойнауын пайдалану Қазақстанның экономикалық дамуында маңызды рөл атқарады, елді энергиямен қамтамасыз етіп, инвестициялық тартымдылығын қолдайды.
2025–2027 жылдарға арналған бюджетте осы саланы дамытуға айтарлықтай қаражат бөлінген.
Бұл мақалада біз бюджет қаражатының бөлінуі энергетикалық сектор мен жер қойнауын пайдалануға қалай әсер ететінін және алдағы жылдары қандай өзгерістерді күтуге болатынын талқылаймыз.
Жалпы шығындар: динамикасы және негізгі бағыттар
2025–2027 жылдарға арналған «Отын-энергетикалық кешен және жер қойнауын пайдалану» функционалдық тобы бойынша шығындар келесі түрде бөлінген:
- 2025 жыл: 110 993 781 мың теңге,
- 2026 жыл: 40 791 664 мың теңге,
- 2027 жыл: 26 484 097 мың теңге.
Бұл қаражат жер қойнауын ұтымды пайдалануды қамтамасыз етуге, газ тасымалдау жүйесін дамытуға және жылу-электроэнергетиканы жаңғыртуға бағытталған.
Жер қойнауын пайдалану: кешенді пайдалану және геологиялық зерттелуі
Қазақстан аумағын геологиялық зерттеуді арттыру және жер қойнауын ұтымды әрі кешенді пайдалануды қамтамасыз ету үшін келесі шығындар қарастырылған:
- Жалпы сома: 29 930 823 мың теңге,
- 2025 жыл: 9 715 446 мың теңге,
- 2026 жыл: 9 974 344 мың теңге,
- 2027 жыл: 10 241 033 мың теңге.
Негізгі іс-шаралар мыналарды қамтиды:
- Алғашқы геологиялық ақпаратты цифрландыру — 2025 жылы жалпы көлемнің 25%-ы (қағаз тасымалдағыштар, графика, магниттік тасымалдағыштар және картридждер).
- Алғашқы геологиялық ақпаратты есептерге байланыстыру — 120 446 мың теңге, Біріккен жер қойнауын пайдаланушылар платформасы (БЖП) аясында алғашқы деректердің кемінде 18%-ының жүйелендірілген электрондық көшірмелерін пайдалану.
- Жерасты суларының режимі мен балансын зерттеу — Қазақстан бойынша 17 ауыспалы және 16 жаңа нысан.
- Қауіпті геологиялық процестерді мониторингілеу— 6 жаңа нысан 39 постта аймақтар бойынша.
- Қараусыз қалған гидрогеологиялық ұңғымаларды жою және консервациялау — 50 бірлік.
Бұл іс-шаралар геологиялық зерттелу деңгейін жақсартуға және жер қойнауын ұтымды пайдалануға бағытталған, бұл өз кезегінде Қазақстанның халықаралық инвесторлар үшін инвестициялық тартымдылығын арттыруы тиіс.
Газ тасымалдау жүйесін дамыту: халықты газдандыруды арттыру
Газ тасымалдау жүйесін дамытуға келесі шығындар жоспарланған:
- Жалпы сома: 91 795 435 мың теңге,
- 2025 жыл: 64 732 351 мың теңге 28 жобаны іске асыру үшін,
- 2026 жыл: 18 205 790 мың теңге,
- 2027 жыл: 8 857 294 мың теңге.
Негізгі мақсаттар мыналарды қамтиды:
- Газдандыру 2025 жылы 51 515 адам және 3 ауылдық елді мекен.
- Халықты газдандыру деңгейі: 2025 жылы — 62%, 2026 жылы — 62,1%, 2027 жылы — 62,2%.
Бұл шаралар Қазақстандағы газдандыру деңгейін арттыруға, әсіресе ауылдық жерлерде халықтың табиғи газға қол жеткізуін қамтамасыз етуге бағытталған.
Жылу және электроэнергетиканы дамыту: үздіксіз электрмен жабдықтауды қамтамасыз ету
Жылу және электроэнергетиканы дамытуға келесі шығындар қарастырылған:
- Жалпы сома: 33 197 827 мың теңге,
- 2025 жыл: 27 967 181 мың теңге 9 жобаны іске асыру үшін,
- 2026 жыл: 5 230 646 мың теңге.
Негізгі міндеттер:
- Өңірлерді үздіксіз электрмен жабдықтау деңгейін қамтамасыз ету 2025 және 2026 жылдары — 100% деңгейінде.
- Жылу және электроэнергетика саласындағы инвестициялық жобалар жүзеге асыру үшін жергілікті атқарушы органдарға трансферттер бөлу арқылы іске асырылатын болады.
Бұл жобалар энергетикалық инфрақұрылымды жаңғыртуға бағытталған, бұл электрмен жабдықтаудың сенімділігін жақсартуға және елдің энергетикалық қауіпсіздігін арттыруға мүмкіндік береді.
Қорытынды
Қазақстандағы 2025–2027 жылдарға арналған отын-энергетикалық кешен мен жер қойнауын пайдалануға арналған шығындар мемлекеттің энергетика және жер қойнауын пайдалану саласындағы стратегиялық көзқарасын көрсетеді. Газ тасымалдау жүйесін дамыту, жылу және электроэнергетиканы жаңғырту, сондай-ақ ел аумағын геологиялық зерттелуін жақсарту энергетикалық сектордың тұрақтылығы мен бәсекеге қабілеттілігін арттыруға бағытталған. Бұл жобалардың табысты жүзеге асырылуы Қазақстанның энергетикалық қауіпсіздігі мен орнықты экономикалық өсуін қамтамасыз етудің кілті болады.
Дайындаған: Лина Егель қызы
Economy.kz порталының сарапшысы
