Қазақстандағы цифрлық көшпенділер: жаңа мүмкіндіктер

үгінде қашықтан жұмыс істеу мен цифрлық мамандықтар әлемдік трендке айналды. Бұл жағдай Қазақстанға бірегей мүмкіндік беріп отыр. Елдің тиімді географиялық орны, білім деңгейінің жоғары болуы және ІТ инфрақұрылымының дамуы – мұның бәрі жергілікті мамандардың ғана емес, шетелдік цифрлық көшпенділердің де назарын аудара алады. Цифрлық көшпенділер – бұл әлемнің кез келген жерінен онлайн жұмыс істейтін адамдар.

Осы әлеуетті іске асыру үшін мемлекет тарапынан кешенді бағдарлама қажет. Бағдарлама азаматтарды цифрлық мамандықтарға оқытып, оларды халықаралық нарыққа шығуға дайындайтын болады.

Сандар не дейді?

2023 жылы Қазақстанның ІТ секторы ЖІӨ-нің 4,3%-ын құрады. Бұл салада 11 мыңнан астам компания мен 70 мыңнан астам маман жұмыс істейді. Цифрлық қызметтер экспорты $127 млн-нан асты.

Қазіргі таңда елдегі жұмыс күшінің 23%-ы қашықтан жұмыс істейді. Ең белсенді салалар: ІТ, білім беру және консалтинг.

Білімге келсек, Дүниежүзілік банк деректеріне сәйкес, Қазақстан білім беру жүйесін қолдауға және сапасын арттыруға белсенді инвестиция салып жатыр.

Дегенмен, көптеген талантты жастар жаһандық цифрлық нарыққа қосыла алмай отыр. Себеп – тәжірибелік білімнің жетіспеуі, инфрақұрылымның әлсіздігі және халықаралық компаниялармен байланыстың аздығы.

Модель қандай бағыттардан тұрады?

1. Білім беру

Жаңа форматтағы онлайн курстар: web-әзірлеу, деректерді талдау, киберқауіпсіздік, digital marketing секілді сұранысқа ие бағыттарда. Курстар нақты жобалармен, халықаралық компаниялар кейстерімен және тәлімгерлікпен толықтырылуы тиіс.

Мысалы, Алматыдағы UX-дизайнер Алия Digital Nomad Academy-де үш айлық курсты аяқтаған соң, Берлиндегі стартаппен қашықтан жұмыс істеп жатыр.

2. Инфрақұрылым

Коворкингтер тек Астана мен Алматыда емес, сонымен қатар Бурабай, Шарын, Қапшағай сияқты табиғаты көркем жерлерде де ашылуы керек. Сонымен қатар, жоғары жылдамдықты интернетке субсидиялар мен фрилансерлер үшін салықтық жеңілдіктер ұсынылуы қажет.

3. Цифрлық көшпенділер визасы

2024 жылы Қазақстан Neo Nomad Visa бағдарламасын іске қосты – бұл шетелдіктерге елде 12 айға дейін тұрып, қашықтан жұмыс істеуге мүмкіндік береді. Енді оны кеңейтіп, виза иелеріне медицина, банктік қызметтер мен коворкингтерге қол жеткізу мүмкіндігін де қосу керек.

4. Халықаралық серіктестік

Upwork, Toptal, Deel сияқты жаһандық платформалармен бірлесіп стартаптар мен аутсорс жобаларды қолдау. Мемлекет осы командалардың сапасына кепіл бола отырып, халықаралық серіктестерге дайын мамандар ұсына алады.

Күтілетін нәтижелер:

•  ІТ қызметтер экспорты артып, ел экономикасына шетел валютасы түседі

•  Жаңадан жұмыс орындары ашылады – әсіресе жастар мен ауыл-аймақтағы тұрғындар үшін

•  Қазақстанның халықаралық имиджі өседі – ежелгі көшпенділер мекені енді цифрлық еркіндіктің отанына айналады

Бұл модель іске асуы үшін мемлекет, университеттер, бизнес және мамандар бірлесіп жұмыс істеуі қажет. Бұл – сын-қатер. Бірақ бұл – мүмкіндік те.

Мүмкіндік – еркіндікке, технологияға және өмір сапасына басымдық беретін жаңа буын мамандарын Қазақстанға тартуға. Бәлкім, олардың келесі жұмыс орны – дәл осы ел болар.