2027 жылға қарай зейнетақылар мен жәрдемақылар қалай өзгереді?
Халықты әлеуметтік қорғау — Қазақстанның мемлекеттік саясатының маңызды басымдықтарының бірі. Қазақстан Республикасының 2025–2027 жылдарға арналған жоба бюджетінде халықтың осал топтарын қолдауға, зейнетақылар мен жәрдемақылар төлеуге бағытталған «Әлеуметтік көмек және әлеуметтік қамсыздандыру» функционалдық тобы бойынша елеулі шығындар қарастырылған.
Бұл мақалада біз әлеуметтік төлемдердің қалай өзгеретінін, қандай санаттағы азаматтар қолдау алатынын және бұл қазақстандықтардың әл-ауқатына қандай әсер ететінін қарастырамыз.

Әлеуметтік шығындар: динамикасы мен тенденциялары
2025–2027 жылдарға арналған әлеуметтік көмек пен әлеуметтік қамсыздандыруға арналған шығындар келесі көлемде жоспарланған:
- 2025 жыл: 6 108 396 231 мың теңге,
- 2026 жыл: 6 765 295 760 мың теңге,
- 2027 жыл: 7 385 540 751 мың теңге.
Әлеуметтік салаға бөлінген қаражаттың ұлғаюы мемлекеттің көмекке мұқтаж адамдарды қолдау жөніндегі күш-жігерін көрсетеді. Бұл қаражат әлеуметтік қорғау бағдарламаларын, соның ішінде зейнетақылар, әлеуметтік жәрдемақылар, міндетті зейнетақы жарналарын субсидиялау және атаулы әлеуметтік көмек көрсетуді қаржыландыруға бағытталады.
Зейнетақы төлемдері: зейнетақының орташа мөлшерінің өсуі
Шығындардың негізгі бағыттарының бірі зейнетақы төлемдерін қамтамасыз ету болып табылады, бұл қарт адамдарды қолдауға бағытталған мемлекеттік саясаттың көрінісі.
2025–2027 жылдар аралығында зейнетақының орташа мөлшері біртіндеп ұлғайтылады:
- 2025 жыл: 96 562 теңге,
- 2026 жыл: 103 376 теңге,
- 2027 жыл: 110 185 теңге.
Сонымен қатар, Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес, 2023 жылдан бастап базалық зейнетақы төлемдерінің мөлшері кезең-кезеңімен ұлғайтылады.
2027 жылға қарай ең төменгі базалық зейнетақы мөлшері күнкөріс минимумының 70%-на, ал ең жоғарысы 120%-на дейін жеткізіледі:
- 2025 жыл: ең төменгі базалық зейнетақы – күнкөріс минимумының 70%-ы, ең жоғарысы – 110%-ы,
- 2026 жыл: ең төменгі базалық зейнетақы – күнкөріс минимумының 70%-ы, ең жоғарысы – 118%-ы,
- 2027 жыл: ең төменгі базалық зейнетақы – күнкөріс минимумының 70%-ы, ең жоғарысы – 120%-ы.
Бұл ретте базалық зейнетақының орташа мөлшері ұлғайтылады:
- 2025 жыл: 47 700 теңге,
- 2026 жыл: 52 162 теңге,
- 2027 жыл: 55 145 теңге.
Зейнетақының бұл өсуі қарт адамдардың өмір сүру деңгейін көтеруге, оларға лайықты қартаюды қамтамасыз етуге бағытталған.
Әлеуметтік жәрдемақылар: халықтың осал санаттарын қолдау
Әлеуметтік жәрдемақылар бюджетте маңызды орын алады, олар халықтың ең осал топтарын қолдауға бағытталған.
Мемлекеттік жәрдемақылар келесі санаттағы азаматтарға төленеді:
- Балалары бар отбасылар: көп балалы және аз қамтылған отбасыларға арналған жәрдемақылар, сондай-ақ бала күтімі бойынша төлемдер.
- Мүмкіндігі шектеулі жандар: мүмкіндігі шектеулі адамдарға қажетті қолдауды қамтамасыз ететін жәрдемақылар.
- Негізгі асыраушысынан айырылғандар: негізгі асыраушысынан айырылған отбасыларға арналған жәрдемақылар, олардың табысын қолдауға бағытталған.
- Ұлы Отан соғысының ардагерлері және оларға теңестірілген тұлғалар: соғысқа қатысушылар мен Отан алдында ерекше еңбегі бар тұлғаларға арналған арнайы жәрдемақылар мен жеңілдіктер.
- Зиянды және қауіпті еңбек жағдайларында жұмыс істейтін тұлғалар: зиянды және қауіпті өндірістерде жұмыс істейтіндерге арналған арнайы жәрдемақылар.
- Ядролық сынақтардың зардаптарын тартқандар және басқа санаттар: ядролық сынақтардан зардап шеккен азаматтар мен ерекше қолдауды қажет ететін басқа да санаттар үшін жәрдемақылар.
Бұл төлемдер қиын өмірлік жағдайға тап болған адамдарға ең төменгі деңгейдегі табысты қамтамасыз етуге көмектеседі.
Зейнетақы жарналарын субсидиялау: жас ата-аналарды қолдау
Әлеуметтік қолдаудың тағы бір маңызды бағыты – бала бір жарым жасқа толғанға дейінгі кезеңде табысынан айырылған жағдайда әлеуметтік төлемдер алушылар үшін міндетті зейнетақы жарналарын субсидиялау. Бұл шара жас ата-аналардың зейнетақы құқықтарын сақтауға, бала күтімі кезеңінде зейнетақы жинақтарын үзіп алмауға мүмкіндік береді.
Атаулы әлеуметтік көмек: мұқтаж жандарға қолдау көрсету
Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек (АӘК) аз қамтылған азаматтарды қолдаудың маңызды құралы болып қала береді. АӘК мұқтаждықты бағалау негізінде беріледі, бұл көмекті ең қажет ететіндерге бағыттауға мүмкіндік береді. Бұл халықтың ең осал топтарының табыс деңгейін қолдауға және олардың өмір сүру жағдайларын жақсартуға көмектеседі.
Қорытынды
2025–2027 жылдарға арналған Қазақстандағы әлеуметтік көмек пен әлеуметтік қамсыздандыруға арналған бюджет шығындары мемлекеттің азаматтарды әлеуметтік қорғау деңгейін арттыруға ұмтылысын көрсетеді. Зейнетақылар мен жәрдемақылардың біртіндеп өсуі, балалармен отбасыларды, мүмкіндігі шектеулі жандарды және басқа да санаттарды қолдау шаралары әлеуметтік қорғау жүйесін нығайтуға мүмкіндік береді. Алайда, бұл шаралардың сәтті жүзеге асырылуы үшін тиімді басқару, қаражатты дұрыс пайдалану және әлеуметтік саясатты жетілдіру қажет.
Лина Егель қызы
Economy.kz порталының сарапшысы


