EC[ON]OMY

Қазақстан: инфляция мен табыс өсімі арасындағы тепе-теңдік

Қазақстан экономикасы соңғы жылдары тұтыну бағаларының өсуімен қатар халық табысының артуы сияқты екі есе қиындықпен бетпе-бет келіп отыр.

Тұтыну бағаларының индексі мен орташа айлық номиналды жалақының өсуі жаһандық және ішкі факторлардың ел экономикасына әсерін көрсетеді.

Тұтыну бағаларының индексі: инфляцияны бақылау

Соңғы бірнеше жылда Қазақстанда тұтыну бағаларының айтарлықтай өсуі байқалды:

  • 2019 жылы тұтыну бағаларының индексі (ТБИ) 105,4деңгейінде болды. Бұл қалыпты инфляция деңгейі жалпы экономикалық тұрақтылық жағдайына сәйкес келді.
  • 2020 жылы пандемия мен сыртқы экономикалық өзгерістер жағдайында ТБИ 107,5-ке дейін өсті. Қазақстан инфляцияны бақылауда сақтап қалды, алайда бағалардың өсуі ішкі сұранысты қолдауға бағытталған шаралармен байланысты болды.
  • 2021 жылы ТБИ 108,4 деңгейіне жетті. Бұл инфляцияның жаңа кезеңі логистикалық қиындықтар мен саудадағы шектеулермен ішінара байланысты.
  • 2022 жыл ерекше көрсеткішке айналды: ТБИ 120,3-ке жетті. Бұл көрсеткіш әлемдік шикізат бағаларының өсуі мен жаһандық инфляциялық қысымның әсерін көрсетеді.
  • 2023 жылдың соңына қарай ТБИ 109,5 деңгейіне төмендеді, ал 2024 жылдың 1 қыркүйегінде 108,3 болды. Бұл тұтыну бағаларының өсуі баяулағанын және оларды тұрақтандыруға бағытталған шаралардың нәтижесін көрсетеді.

Орташа айлық номиналды жалақы: табыстың жылдам өсуі

Инфляцияның өсуімен бірге орташа айлық номиналды жалақының айтарлықтай артуы байқалды:

  • 2019 жылы Қазақстандағы орташа айлық жалақы 186 815 теңге болды. Бұл көрсеткіш халықтың сатып алу қабілетін қолдауға мүмкіндік берді.
  • 2020 жылы жалақы 220 848 теңгеге дейін өсті. Пандемия кезінде үкімет азаматтардың табысын қорғау және жұмыспен қамтуды қолдау шараларын қабылдады.
  • 2021 жылы орташа айлық жалақы 268 051 теңгеге дейін өсті. Бұл өсім тек экономиканы ынталандыру шараларын ғана емес, инфляциядан туындаған еңбек нарығына қысымды да көрсетеді.
  • 2022 жылы жалақы 303 055 теңгеге жетіп, тұтыну бағаларының өсуінің салдарын жұмсартуға көмектесті.
  • 2023 жылдың соңына қарай орташа айлық номиналды жалақы 350 542 теңге болды, ал 2024 жылдың 1 қыркүйегінде 403 251 теңгеге жетті. Бұл халықтың сатып алу қабілетін қолдау үшін табысты арттыру саясатының жалғасып жатқанын көрсетеді.

Экономикаға әсері мен болашағы

Жедел инфляция жағдайында Қазақстан күрделі міндетке тап болып отыр: жалақының жылдам өсуі үй шаруашылықтарының шығындарын өтеуге көмектеседі, алайда өндіріс шығындарын арттыруға мәжбүр болған бизнесті қосымша қысымға ұшыратады. Тепе-теңдікті сақтау мақсатында Қазақстан инфляцияны бақылауға назар аударып, сонымен қатар халықтың нақты табысын арттыруды жалғастыруы қажет. Болашақта ел экономикасының тұрақтылығы сыртқы сын-қатерлерге бейімделу қабілетіне, халық табысын қолдау мен инфляциялық тәуекелдерді азайтуға байланысты болмақ.

Мақаланы Economy kz порталының сарапшысы

Ален Серік дайындады

Scroll to Top