XIX ғасырдың ортасында Карл Маркс пен Фридрих Энгельс классикалық экономикаға қарсы өз көзқарастарын ұсынды. Олар үшін экономика – тек нарық емес, қоғамдағы таптар арасындағы қатынас.
Маркстың «Капитал» атты еңбегінде капитализм – жұмысшы еңбегімен жасалған құнды иеленетін жүйе ретінде сипатталады. Негізгі идея – қосымша құн теориясы. Жұмысшы жалақыдан артық құн жасайды, ал бұл артық құн капитал иесінің пайдасы болып кетеді. Бұл – Маркс түсінігінде қанау.
Маркс экономикаға тарихилық әкелді: капитализм – мәңгілік жүйе емес, ол да феодализм сияқты өтпелі саты. Оны социализм алмастыруы керек деп есептеді.
XX ғасырда марксизм кеңінен тарады: Ленин, Роза Люксембург, Антонио Грамши сынды ойшылдар оны дамытты. Әлемнің біраз елдері бұл теорияны мемлекеттік идеология ретінде қабылдады. Қазіргі таңда да марксизмге қызығушылық артып келеді – әсіресе, теңсіздік пен экологиялық дағдарыс аясында.


