Бүгінгі таңда біз нарық, бәсеке, баға, еңбек бөлінісі және еркін сауда жайлы сөз қозғағанда, бұл ұғымдардың бір кездері нағыз төңкеріс болғанын жиі ұмытып жатамыз. Экономика ғылымы дәл осы классикалық мектептен басталады. Бұл XVIII ғасырдағы Ағартушылық дәуірі мен өнеркәсіптік революцияның ықпалындағы Еуропада орын алған көзқарас өзгерісінен туындаған еді.
Классикалық мектеп Англияда пайда болды. Ол кезде ескі меркантилистік жүйе – яғни алтын жинап, саудаға мемлекет араласуы – ыдырап жатқан еді. Жаңа буын экономистер байлықты тек патша қазынасы арқылы емес, адамдардың әрекеті, өндіру мен айырбас процесі арқылы түсіндіруге тырысты.
Бұл бағыттың символы – шотландиялық философ әрі экономист Адам Смит. Ол 1776 жылы жарыққа шыққан «Халықтар байлығының табиғаты мен себептері туралы зерттеу» атты еңбегімен танымал. Көптеген зерттеушілер осы еңбекті экономика ғылымының ресми бастауы деп есептейді.
Смиттің басты идеясы – адамдар еркін әрекет еткенде, өз пайдасын көздесе де, қоғам игілігіне де қызмет етеді. Бұл құбылысты ол «нарықтың көрінбейтін қолы» деп атады. Егер нарық еркін болса, сұраныс пен ұсыныс бағаны өзі белгілейді, ал ресурстар тиімді бөлінеді. Ол сонымен бірге еңбек бөлінісінің байлық тудыруда маңызды рөл атқаратынын дәлелдеді.
Смиттің жолын Давид Рикардо, Томас Мальтус және Жан-Батист Сэй жалғастырды. Рикардо еңбек құнын тереңірек талдап, халықаралық сауданың негізі саналатын салыстырмалы артықшылықтар теориясын ұсынды. Мальтус халық санының өсуі азық-түлік өндірісінен озып кететінін айтып, дағдарыстар болатынын болжады. Ал Сэй «ұсыныс өзі сұранысты тудырады» деген заңымен танымал болды.
Классикалық мектеп экономика тілін қалыптастырды. Бірақ ол кейінгі жаңа мектептердің пайда болуына да жол ашты – әсіресе, құн мен мемлекеттің рөліне қатысты пікірталастар осы кезеңде басталды.


