2024 жылы Қазақстан экономикасы тұрақты өсім көрсетті. Ұлттық статистика бюросының мәліметіне сәйкес, елдің жалпы ішкі өнімі (ЖІӨ) 135,25 трлн теңгеге жетіп, өткен жылмен салыстырғанда нақты өсім 4,8%-ды құрады. Алайда бұл көрсеткіштердің артында экономикаға әсер ететін маңызды факторлар тұр.
EcONomyKZ сарапшысының айтуынша, 2024 жылы экономиканың негізгі қозғаушы күштері – сауда саласының жандануы, құрылыс көлемінің артуы және қызмет көрсету секторының өсуі. Дегенмен, сыртқы нарықтағы тұрақсыздық пен ішкі құрылымдық мәселелер экономикалық өсімнің баяулау қаупін тудырады.
2024 жылы Қазақстан экономикасының дамуына үлес қосқан негізгі салалар:
• Сауда – 9,1%-ға өсіп, халықтың тұтынушылық сұранысының артуы және логистикалық жүйелердің жақсаруымен байланысты болды.
• Құрылыс – 13,1%-ға ұлғайып, тұрғын үй мен коммерциялық ғимараттарға салынған инвестициялардың артуынан дамыды.
• Өңдеу өнеркәсібі – 5,9%-ға артып, шикізаттық емес секторлардың жандана түскенін көрсетті.
• Ақпараттық технологиялар және байланыс – 5%-ға өсті, бұл цифрландыру үдерісінің қарқынды дамуы мен IT қызметтерге сұраныстың артуымен байланысты.
ЖІӨ өсіміне қарамастан, бірқатар мәселелер экономикалық дамуды тежейтін факторларға айналуы мүмкін:
1. Өнеркәсіптің баяу дамуы. Ел экономикасында маңызды орын алатын тау-кен өндірісі 0,2%-ға төмендеді. Бұған шикізат бағасының құбылмалылығы және мұнай өндіру көлемінің қысқаруы әсер етті.
2. Салық жүктемесінің артуы. 2024 жылы өнімдерге салынатын салықтар небәрі 1,3%-ға өсті, бұл салықтық саясаттың тиімділігінің төмендеуін көрсетеді.
3. Инфляцияның жоғары болуы. ЖІӨ дефляторы 8,1%-ды құрап, тауарлар мен қызметтердің қымбаттағанын айғақтайды.
Сарапшылар 2025 жылы Қазақстан экономикасының 4-5% деңгейінде өсуін болжайды. Бірақ тұрақты дамуға қол жеткізу үшін бірқатар маңызды шаралар қажет:
• Өнеркәсіпті жаңғырту мен экономиканы әртараптандыруды жеделдету.
• Экспортты, әсіресе шикізаттық емес сектордағы экспортты дамытуға жағдай жасау.
• Мемлекеттік шығындардың тиімділігін арттырып, инфрақұрылымдық жобаларға инвестиция тарту.
Қазақстан экономикасы оң динамика көрсеткенімен, оның құрылымдық осалдығы сақталуда. Тұрақты өсімді қамтамасыз ету үшін тек өндіріс көлемін арттыру ғана емес, оның сапасын жақсарту, инновациялар мен жаңа технологияларға назар аудару маңызды.


