2024 жылы Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі мемлекеттік бюджетті толық көлемде – 100% игерді. Бұл нәтиже қаражат көлемінің 2 млрд теңгеге қысқарғанына қарамастан қол жеткізілді. Сонымен қатар, министрлік алдына қойған барлық тікелей және түпкілікті нәтижелерге де қол жеткізген.
Алайда осындай сырт көзге тұрақты көрінетін ахуалдың ар жағында не жатыр? Қай бағыттар қайта қаралды, ал қайсылар өз орнын сақтап қалды? Бұл өзгерістер еліміздің құқықтық жүйесіне қалай әсер етеді?
Әділет министрлігінің 2023–2027 жылдарға арналған даму жоспары алғаш рет 2022 жылдың соңында бекітіліп, кейін бірнеше рет – 2023 және 2025 жылдары жаңартылды. Осы құжат министрліктің 2024 жылғы бюджет саясатының негізін қалады.
Бюджеттік бағдарламалар жыл бойы қайта қаралып отырды — сәуір, мамыр және желтоқсанда тиісті бұйрықтармен түзетілді.
Бастапқыда республикалық бюджетте 46,1 млрд теңге бөлінген болатын. Алайда түзетілген бюджет 44,3 млрд теңгені құрады — бұл 1,8 млрд теңгеге аз. Қысқарту негізінен үш бағыт бойынша жүргізілді:
• мемлекет мүддесін қорғау,
• адвокаттар мен заң кеңесшілерінің көмегі,
• заң шығармашылығын ғылыми сүйемелдеу.
Мұндай өзгерістер приоритеттердің өзгергенін көрсетеді — күнделікті операциялық міндеттерден гөрі стратегиялық бағыттарға көшу байқалады.
Екі қайта бөлуді және тоғыз бюджеттік бағдарламаны ескерсек, түпкілікті жоспар 44,672 млрд теңге болды. Оның 44,6715 млрд теңгесі игерілді — яғни, жоспар 100% орындалды.
Қолданылмай қалған сома — небәрі 953,8 мың теңге немесе жалпы көлемнің 0,002%-ы. Оның ішінде:
• 784,4 мың теңге – үнемделген қаражат (мысалы, сатып алулар мен іссапарлар есебінен),
• 169,4 мың теңге – игерілмеген сома.
Есеп бойынша:
• 24 тікелей нәтиженің барлығы орындалды,
• 13 түпкілікті нәтиже толық іске асты.
Бұл көрсеткіштер министрліктегі басқару процестерінің нақты, жүйелі түрде жүріп жатқанын білдіреді. Бірақ мұндай нәтижелер қандай жолмен, қандай шығынмен келгені маңызды. Бұл — тұрақты модель ме, әлде сандармен көрінетін басқару тәртібі ғана ма?
Бюджетті 100% игеру әрдайым тиімділік белгісі бола бермейді. Дегенмен бюрократиялық жүйеде мұндай нәтиже – басқару мен бақылаудың мықты екенін көрсететін белгі.
Қай бағыттар қысқаруға ұшырады, ал қай салалар жаңа серпін алды? Бұл сұрақтарға алдағы кезеңдер мен қоғамдық көрсеткіштер жауап береді: құқықтық сауаттылықтың өсуі, әділеттілікке қолжетімділік, адвокаттық көмектің сапасы сияқты нақты нәтижелер арқылы.