2024 жылдың 1 қарашасында Қазақстан халқының саны 20 244,0 мың адамға жетті. Бұл өткен жылмен салыстырғанда 251,7 мың адамға көп. Жылдық өсім 1,3%-ды құрады. Бұл өсімнің негізгі себебі – табиғи өсім мен көші-қон үрдістері.
Қала халқының саны 12 727,4 мың адамға жетті, бұл жалпы халықтың 62,9%-ын құрайды. Ауыл халқы 7 516,6 мың адам деңгейінде қалды (37,1%). Урбанизация үдерісі жалғасуда, бірақ ауылдан қалаға көшу қарқыны қалыпты деңгейде.
2024 жылдың қаңтар-қазан айларында Қазақстанға көшіп келгендер саны 7,6%-ға өсті. Сонымен қатар, елден кеткендер саны 18,5%-ға азайды. Көші-қонның негізгі бөлігі ТМД елдерімен байланысты. Елге келгендердің 80,2%-ы, ал елден кеткендердің 76,5%-зы осы аймақтан.
Ішкі көші-қон да маңызды рөл атқарады. 2024 жылдың алғашқы он айында ел ішіндегі көші-қон көлемі 47,9%-ға өсті. Әсіресе, ірі қалаларға қоныс аудару байқалды. Астанаға 60 505 адам көшіп келсе, Алматыға – 28 665 адам, ал Шымкентке – 6 682 адам қоныстанды. Ал облыстар ішінде оң көші-қон теңгерімі тек Алматы облысында байқалды (2 068 адам).
Қазақстан халқының табиғи өсімі оң қарқын көрсетуде. Бұл демографиялық өсімнің негізгі қозғаушы күші болып табылады. Көптеген өңірлерде халық санының өсуі байқалды. Дегенмен, кейбір облыстарда керісінше, халық санының азаюы тіркелді.
Өңірлер мен қалалар бойынша көшбасшы – Астана қаласы. Оның халқы бір жылда 94,6 мың адамға өсті. Екінші орында – Алматы (62,6 мың адам), үшінші орында – Шымкент (33,5 мың адам).
Жалпы оң динамикаға қарамастан, кейбір облыстарда халық санының азаюы байқалуда. Солтүстік Қазақстан облысы 7,7 мың адамға азайды. Бұл үрдіс көші-қонмен қатар табиғи демографиялық факторларға байланысты. Шығыс Қазақстанда халық саны 3,1 мың адамға, Қостанай облысында – 4,3 мың адамға кеміді.
Мұндай теңгерімсіздік өңірлердің даму қарқынына теріс әсер етеді. Бұл ірі қалалардың инфрақұрылымына үлкен қысым түсіріп, теңгерімді экономикалық дамуды қиындатады.
Қала халқының өсуі мегаполистердің дамуын ынталандырады. Астана, Алматы және Шымкент жұмысқа орналасу және өмір сүру деңгейінің жоғары болуымен халықты тартады. Алайда, халық санының көбеюі қалалардың инфрақұрылымына жүктеме түсіруде. Көлік, тұрғын үй және коммуналдық қызметтер мәселелері әлі де өзекті болып отыр.
Сонымен бірге, ауылдық аймақтар жұмыс күші тапшылығын сезінуде. Бұл әсіресе Солтүстік Қазақстанда байқалады, онда халық санының азаюы айқын көрінеді.
Қазақстанның демографиялық тенденциялары халық санының тұрақты өсуін көрсетеді. Көші-қон урбанизацияға және өңірлік теңгерімсіздікке әсер ететін маңызды факторға айналды. Дегенмен, кейбір облыстарда алаңдататын үрдістер бар. Халықтың көшу мәселелері мұқият назар аударуды қажет етеді.
Ауылдық аймақтардың тартымдылығын арттыру жолдарын іздеу қажет. Өңірлердің теңгерімді дамуы тұрақты өсудің маңызды шарты болады.


