Қазақстан Республикасының 2025–2027 жылдарға арналған республикалық бюджет жобасында кірістердің айтарлықтай өсуі жоспарланған. Осы мақалада біз салықтық және салықтық емес түсімдердің негізгі көздерін, осы өсімге ықпал ететін факторларды, сондай-ақ олардың іске асырылуына әсер етуі мүмкін тәуекелдерді қарастырамыз.
2025–2027 жылдарға арналған болжамдар: жалпы көрсеткіштер
Республикалық бюджеттің (трансферттер түсімдерін есептемегенде) кірістері 2025 жылы 15 633 578 935 мың теңге деңгейінде болжанып отыр, бұл 2024 жылғы бағалаудан 3 787 745 515 мың теңгеге артық. 2026 жылы кірістер 16 701 913 878 мың теңгені (1 068 334 943 мың теңгеге өсу), ал 2027 жылы 18 203 978 853 мың теңгені құрап, (1 502 064 975 мың теңгеге өсу) жетеді деп болжануда.
Негізгі салықтық түсімдер
- Қосылған құн салығы (ҚҚС):
◦ 2025 жыл: 6 510 033 023 мың теңге (2024 жылмен салыстырғанда 1 459 220 985 мың теңгеге өсу).
◦ 2026 жыл: 6 844 967 089 мың теңге.
◦ 2027 жыл: 7 474 216 155 мың теңге.
- Корпоративтік табыс салығы (КТС):
◦ 2025 жыл: 5 087 546 655 мың теңге (1 809 422 250 мың теңгеге өсу).
◦ 2026 жыл: 5 452 940 083 мың теңге.
◦ 2027 жыл: 6 141 304 414 мың теңге.
- Импортталатын тауарларға акциздер:
◦ 2025 жыл: 149 702 349 мың теңге (3 886 233 мың теңгеге өсу).
◦ 2026 жыл: 153 968 598 мың теңге.
◦ 2027 жыл: 157 572 875 мың теңге.
- Ойын бизнесіне салық:
◦ 2025 жыл: 16 621 736 мың теңге (1 014 473 мың теңгеге өсу).
◦ 2026 жыл: 17 535 931 мың теңге.
◦ 2027 жыл: 18 412 727 мың теңге.
- Халықаралық сауда мен сыртқы операцияларға салықтар:
◦ 2025 жыл: 2 305 622 997 мың теңге (276 280 307 мың теңгеге өсу).
◦ 2026 жыл: 2 565 061 707 мың теңге.
◦ 2027 жыл: 2 600 935 603 мың теңге.
- Импортталатын тауарларға кедендік баждар:
◦ 2025 жыл: 535 684 570 мың теңге (37 652 086 мың теңгеге өсу).
◦ 2026 жыл: 560 567 302 мың теңге.
◦ 2027 жыл: 575 753 711 мың теңге.
- Экспортталатын тауарларға кедендік баждар:
◦ 2025 жыл: 1 690 423 881 мың теңге (234 449 332 мың теңгеге өсу).
◦ 2026 жыл: 1 921 721 213 мың теңге.
◦ 2027 жыл: 1 939 360 672 мың теңге.
- Халықаралық сауда мен операцияларға салықтар бойынша түсімдер:
◦ 2025 жыл: 79 514 546 мың теңге (4 178 889 мың теңгеге өсу).
◦ 2026 жыл: 82 773 192 мың теңге.
◦ 2027 жыл: 85 821 220 мың теңге.
- Мемлекеттік баж:
◦ 2025 жыл: 4 355 515 мың теңге (203 680 мың теңгеге өсу).
◦ 2026 жыл: 4 573 291 мың теңге.
◦ 2027 жыл: 4 801 955 мың теңге.
Негізгі салықтық емес түсімдер
- Мемлекеттік акциялар пакеттері бойынша дивидендтер түсімдері:
◦ 2025 жыл: 231 168 083 мың теңге (2024 жылмен салыстырғанда 623 437 233 мың теңгеге азаю).
◦ 2026 жыл: 215 737 847 мың теңге.
◦ 2027 жыл: 234 954 954 мың теңге.
- Мүлікті жалға беруден түсетін түсімдер:
◦ 2025 жыл: 65 347 382 мың теңге (оның ішінде «Байқоңыр» кешенін пайдаланғаны үшін жалға алу төлемдері).
◦ 2026 жыл: 65 378 702 мың теңге.
◦ 2027 жыл: 65 409 772 мың теңге.
- Мемлекеттік мекемелердің тауарлар мен қызметтерді сатудан түскен табыстары:
◦ 2025 жыл: 6 393 334 мың теңге.
◦ 2026 жыл: 6 405 869 мың теңге.
◦ 2027 жыл: 6 411 880 мың теңге.
- Республикалық меншікке түсетін басқа да табыстар:
◦ 2025 жыл: 13 767 771 мың теңге (конфискацияланған мүлікті сатудан және ауыл шаруашылығы мен орман шаруашылығына келтірілген шығындарды өтеуден түскен табыстарды қоса алғанда).
◦ 2026 жыл: 14 580 998 мың теңге.
◦ 2027 жыл: 15 023 024 мың теңге.
- Негізгі капиталды сатудан түсетін түсімдер:
◦ 2025 жыл: 5 200 000 мың теңге.
◦ 2026 жыл: 200 000 мың теңге.
◦ 2027 жыл: 200 000 мың теңге.
- Банктік шоттарға бюджет қаражатын орналастырудан түскен сыйақылар:
◦ 2025 жыл: 4 558 200 мың теңге.
◦ 2026 жыл: 4 808 901 мың теңге.
◦ 2027 жыл: 4 929 124 мың теңге.
- Айыппұлдар мен санкциялардан түсетін түсімдер:
◦ 2025 жыл: 1 970 740 мың теңге (2024 жылмен салыстырғанда 20 633 273 мың теңгеге азаю).
◦ 2026 жыл: 2 079 130 мың теңге.
◦ 2027 жыл: 2 131 108 мың теңге.
- Салықтық емес басқа да түсімдер:
◦ 2025 жыл: 81 407 459 мың теңге.
◦ 2026 жыл: 85 895 546 мың теңге.
◦ 2027 жыл: 88 006 888 мың теңге.
Қорытынды
Қазақстан Республикасының 2025–2027 жылдарға арналған бюджет жобасы салықтық және салықтық емес түсімдер арқылы кірістерді айтарлықтай арттыруға бағытталған амбициялық жоспарларды көрсетеді.
Кірістердің негізгі көздеріне қосылған құн салығы, корпоративтік табыс салығы, акциздер, сондай-ақ жалға алу мен дивидендтерден түскен табыстар жатады. Сонымен бірге, мұнайға экспорттық баж салығының төмендеуі сияқты экономикалық тәуекелдер ерекше назар аударуды және бақылауды қажет етеді.
Бұл жоспарды іске асырудың табыстылығы макроэкономикалық үдерістерді тиімді басқаруға және салықтық әкімшілендіруді күшейтуге байланысты болады.
Дайындаған: Лина Егель қызы, Economy.kz порталының сарапшысы
