Ғаламдық экономикалық өзгерістер және әлемдік нарықтардағы бәсекелестіктің артуы жағдайында Қазақстан экономикасының әртараптандырылуы мен отандық өнеркәсіптің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға басымдық береді.
2025–2027 жылдары үкімет өнеркәсіптік салаларды дамытуға, экспортты қолдауға, сондай-ақ сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметін жетілдіруге едәуір бюджет қаражатын бөледі.
Бұл мақалада біз осы қаражаттың бөлінуі Қазақстан экономикасының болашағына қалай әсер ететінін қарастырамыз.
Функционалдық топ бойынша жалпы шығындар
«Өнеркәсіп, сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі» функционалдық тобы бойынша шығындар келесі түрде жоспарланған:
- 2025 жыл: 17,141,313 мың теңге,
- 2026 жыл: 13,113,669 мың теңге,
- 2027 жыл: 11,196,768 мың теңге.
Бұл қаражат экспортты ілгерілетуге, өнеркәсіптік салаларды дамытуға және қала құрылысы мен құрылыс қызметін жетілдіруге бағытталады.
Экспортты ілгерілету: әлемдік нарықтардағы қатысуды кеңейту
Қазақ тауарларын сыртқы нарықтарға ілгерілетуге келесі шығындар жоспарланған:
- Жалпы сома: 19,519,691 мың теңге,
- 2025 жыл: 8,539,547 мың теңге,
- 2026 жыл: 5,490,072 мың теңге,
- 2027 жыл: 5,490,072 мың теңге.
Бұл қаражат шетелде сауда миссияларын ұйымдастыру және өткізуге, экспорттық акселерация бағдарламасын іске асыруға және халықаралық көрмелерге қатысуға бағытталады. Атап айтқанда, 2025 жылдың соңына дейін 10 сауда миссиясы өткізу жоспарлануда, экспорттық акселерация бағдарламасына 120 компанияның қатысуы күтілуде, сондай-ақ Қазақстан 2025 жылдың қараша айында Шанхай қаласында өтетін VIII Қытай халықаралық импорт көрмесіне қатысып, экспорттық келісімшарттар жасасуды жоспарлап отыр.
Күтілетін нәтижелер:
- 2025 жылдың соңына дейін сауда миссияларының нәтижесінде 500 млн АҚШ доллары көлемінде экспорттық келісімшарттарға қол қою.
- 2025 жылы экспорттық акселерация бағдарламасына қатысқан 120 компанияның нәтижесінде 400 млн АҚШ доллары көлемінде экспорттық келісімшарттар жасасу.
- 2025 жылы Қытай халықаралық импорт көрмесінде 150 млн АҚШ доллары көлемінде экспорттық келісімшарттар жасасу.
Бұл шаралар қазақстандық тауарлардың халықаралық нарықтардағы қатысуын кеңейтуге және елдің жаһандық экономикадағы позицияларын нығайтуға бағытталған.
Өнеркәсіп салаларын дамыту: тұрақтылық пен бәсекеге қабілеттілік
Өнеркәсіп салаларын дамытуға келесі шығындар жоспарланған:
- Жалпы сома: 8,708,907 мың теңге,
- 2025 жыл: 3,303,388 мың теңге,
- 2026 жыл: 2,702,969 мың теңге,
- 2027 жыл: 2,702,550 мың теңге.
Бұл қаражат экономиканы тұрақты дамытуға, оның әртараптандырылуына және отандық өнеркәсіптің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға жағдай жасауға бағытталады. Кәсіпорындарға біліктілікті арттыру, технологиялық процестерді жетілдіру, өндірісті ұйымдастыру тиімділігін арттыру және цифрлық технологияларды енгізу бойынша шығындардың бір бөлігі өтелетін болады.
Күтілетін нәтижелер:
- 2025 жылы 64 кәсіпорынды, 2026 және 2027 жылдары 14 кәсіпорынды мемлекеттік ынталандыру.
- Қызметкерлердің біліктілігін арттыру, технологиялық процестерді жетілдіру, цифрлық технологияларды енгізу және өндіріс тиімділігін арттыру бойынша шығындарды өтеу.
Бұл шаралар Қазақстанда инновациялық және бәсекеге қабілетті өнеркәсіптік базаны құруға ықпал етеді, бұл ұзақ мерзімді экономикалық өсудің негізі болып табылады.
Сәулет, қала құрылысы және құрылыс: инфрақұрылымды жетілдіру
Сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметін жетілдіру бойынша іс-шараларды іске асыруға келесі шығындар жоспарланған:
- Жалпы сома: 8,586,814 мың теңге,
- 2025 жыл: 2,614,406 мың теңге,
- 2026 жыл: 3,054,445 мың теңге,
- 2027 жыл: 2,917,963 мың теңге.
Бұл қаражат 227 мың га елді мекендердің салынған аумақтарында жер асты және жер үсті коммуникацияларын түгендеуді жүзеге асыруға және қала құрылысы кадастрын толықтыруға мүмкіндік береді. Түгендеу жұмыстары елді мекендердегі инженерлік коммуникация нысандарының нақты кеңістіктік орналасуын және негізгі техникалық сипаттамаларын анықтау үшін қажет.
Күтілетін нәтижелер:
- 2029 жылға дейін 227 мың га елді мекендердің салынған аумақтарында түгендеу жұмыстарын жүргізу.
- Қала құрылысы шешімдерінің сапасын арттыру және қалалық инфрақұрылымды пайдаланудың тиімділігін арттыру.
Бұл шаралар сәулет және қала құрылысы жоспарлауының сапасын жақсартуға, бұл Қазақстан қалалары мен елді мекендерінің тұрақты дамуының негізі болмақ.
Қорытынды
2025–2027 жылдарға арналған өнеркәсіп, сәулет және қала құрылысы салаларындағы бюджет шығындары Қазақстанның экономиканы әртараптандыруға және жаһандық деңгейде бәсекеге қабілеттілікті арттыруға деген ұмтылысын айқындайды. Өнеркәсіп салаларын дамыту, экспортты қолдау және инфрақұрылымды жетілдіру тұрақты экономикалық өсудің және елдің инновациялық дамуының маңызды қадамдары болмақ.
Лина Егель қызы
Economy.kz порталының сарапшысы
