Денсаулық сақтау – халықтың өмір сүру сапасын және мемлекеттің тұрақты дамуын айқындайтын негізгі салалардың бірі.
Қазақстан Республикасының 2025–2027 жылдарға арналған бюджеттегі денсаулық сақтауға арналған шығындар медициналық инфрақұрылымды жақсартуға, медициналық көмектің қолжетімділігін кеңейтуге және әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесін жаңғыртуға бағытталған.
Бұл мақалада әрбір бағыт бойынша жоспарланған шығындардың денсаулық сақтау жүйесіне қалай әсер ететінін және күтілетін нәтижелер қарастырылады.
Денсаулық сақтауға жалпы шығындар
«Денсаулық сақтау» функционалдық тобы бойынша шығындар келесі мөлшерде жоспарланған:
- 2025 жыл: 2 568 399 396 мың теңге,
- 2026 жыл: 2 643 610 112 мың теңге,
- 2027 жыл: 2 649 433 065 мың теңге.
Бюджет қаражатының ұлғаюы мемлекеттің медициналық жүйені нығайту, оны азаматтар үшін қолжетімді әрі сапалы ету міндетін қойғанын көрсетеді. Бұл қаражат үш негізгі бағытқа жұмсалады: Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорына (ӘМСҚ) мақсатты жарналар, медициналық инфрақұрылымды дамыту және Қазақстан Республикасы Президентінің Іс басқармасына қарасты медициналық ұйымдардың қызметін қамтамасыз ету.
Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорына мақсатты жарналар: сақтандыру медицина жүйесін нығайту
2025–2027 жылдарға арналған ӘМСҚ-қа мақсатты жарналардың жалпы көлемі 7 146 334 334 мың теңгені құрайды:
- 2025 жыл: 2 283 749 558 мың теңге,
- 2026 жыл: 2 415 436 929 мың теңге,
- 2027 жыл: 2 447 147 847 мың теңге.
Бұл қаражат келесі бағыттарда жұмсалады:
- МӘМС шеңберінде медициналық қызметтерге ақы төлеу — кепілдендірілген тегін медициналық көмек көлемін (КТМКК) және міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру (МӘМС) жүйесі аясында көрсетілетін қызметтерге ақы төлеу.
- ӘМСҚ жарналарынан босатылған азаматтар үшін мемлекет тарапынан жарналар төлеу — міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесіне қатыспайтын санаттар үшін медициналық сақтандыруды қамтамасыз ету.
- Арнайы санаттағы адамдарға медициналық қызмет көрсету шығындарын өтеу — әскери қызметшілерге және мемлекеттік органдар қызметкерлеріне медициналық көмек көрсету үшін ӘМСҚ арқылы қаржыландыру.
2027 жылға қарай ПМСП деңгейіндегі медициналық көмекті кеңейту 61%-ға жеткізіледі деп жоспарлануда. Бұл әсіресе шалғай аудандардағы медициналық көмектің қолжетімділігін арттыру үшін маңызды қадам болып табылады.
Медициналық инфрақұрылымды және арнайы резервті дамыту: ұзақ мерзімді тұрақтылықты қамтамасыз ету
Медициналық инфрақұрылымды дамытуға және арнайы медициналық резервті қамтамасыз етуге келесі шығындар қарастырылған:
- 2025 жыл: 101 412 716 мың теңге,
- 2026 жыл: 44 693 034 мың теңге,
- 2027 жыл: 28 601 589 мың теңге.
Бұл қаражат бірнеше маңызды бағыттарға жұмсалады:
- Медициналық жабдықтарды сатып алу — республикалық және жергілікті деңгейдегі медициналық ұйымдардағы жабдықтарды жаңарту.
- Денсаулық сақтау объектілерін салу — жаңа емханалар, ауруханалар және басқа да жергілікті маңызы бар объектілерді салу, бұл әсіресе аймақтардағы медициналық қызметтердің қолжетімділігін жақсарту үшін маңызды.
- Күрделі жөндеу және күтіп ұстау — мемлекеттік медициналық мекемелердің күрделі шығындарын қамтамасыз ету, материалдық-техникалық базаны жақсарту.
- Мобилизациялық резерв үшін дәрі-дәрмектер мен медициналық бұйымдарды сатып алу және сақтау — төтенше жағдайларға арналған дәрі-дәрмектер мен медициналық бұйымдардың қорын құру.
- Денсаулық сақтау саласындағы мемлекеттік-жекешелік әріптестік жобаларын қолдау — НАО «Turar Healthcare» арқылы инвестициялық жобаларды үйлестіру.
Бұл шығындар нәтижесінде 2025 жылы медициналық ұйымдар ғимараттарының тозуын 46%-дан 2027 жылы 43%-ға дейін төмендету жоспарлануда. Бұл емдеу жағдайларын жақсартуға және медициналық көмектің тиімділігін арттыруға ықпал етеді.
Президент Іс басқармасына қарасты медициналық ұйымдардың қызметін қамтамасыз ету: мемлекеттік қызмет үшін қауіпсіздік пен сапа
Президент Іс басқармасына қарасты медициналық ұйымдардың қызметін қамтамасыз ету үшін бөлінген қаражат көлемі:
- 2025 жыл: 43 905 387 мың теңге,
- 2026 жыл: 43 796 484 мың теңге,
- 2027 жыл: 43 778 818 мың теңге.
Бұл қаражат келесі бағыттарға жұмсалады:
- Мемлекеттік қызметшілердің санитарлық-эпидемиологиялық әл-ауқатын қамтамасыз ету — мемлекеттік қызметшілерге медициналық қызмет көрсету және ресми іс-шараларды өткізу.
- Амбулаторлық-поликлиникалық және стационарлық көмек көрсету — амбулаторлық, поликлиникалық және стационарды алмастыратын медициналық көмек көрсету, жедел медициналық көмек көрсету.
- Қалпына келтіретін емдеу және медициналық оңалту — бекітілген контингентке медициналық оңалту және қалпына келтіру емін ұйымдастыру.
Сонымен қатар, осы қызметтерді қамтамасыз ететін медициналық ұйымдардың ғимараттарының тозуын төмендету негізгі басымдықтардың бірі болып табылады. 2027 жылға қарай тозу 43%-ға дейін төмендетіледі деп жоспарлануда, бұл науқастардың жайлылығына және медицина қызметкерлерінің жұмыс жағдайына оң әсер етеді.
Қорытынды
2025–2027 жылдарға арналған денсаулық сақтауға арналған шығындар Қазақстанның медициналық жүйесін жақсартып, оны барлық азаматтар үшін қолжетімді етуге деген ұмтылысын көрсетеді. ӘМСҚ-ны қаржыландырудың ұлғаюы, инфрақұрылымды дамыту және барлық деңгейдегі медициналық ұйымдарды жаңғырту медициналық көмектің сапасы мен қолжетімділігін айтарлықтай арттыруға мүмкіндік береді. Алайда, бұл мақсаттарға жету үшін барлық жобалардың іске асырылуын тиімді басқару, бақылау және бөлінген қаражатты ұтымды пайдалану қажет.
Дайындаған: Лина Егель қызы
Economy.kz порталының сарапшысы
